Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów w Polsce w latach 1929-1939

Ukraiński ruch narodowy w Drugiej Rzeczypospolitej obrał dwie drogi: legalną i nielegalną. Pierwszą reprezentowały liczne partie i organizacje, które zaakceptowały granice odrodzonego państwa polskiego i godziły się na podporządkowanie jego władzy. Całkowicie odmienne pozycje zajęli przedstawiciele drugiej, którzy negowali prawo Polski do sprawowania władzy nad obszarami zamieszkanymi przez ludność ukraińską. Ci ostatnireprezentowani byli w latach trzydziestych głównie przez dwa przeciwstawne ugrupowania: Komunistyczną Partię Zachodniej Ukrainy oraz Organizację Ukraińskich Nacjonalistów. Jednak tylko OUN, jako organizacja polityczna stająca się z każdym rokiem coraz silniejsza, za swą ideologię przybrała postać duchowej i politycznej "antytezy" wszystkich legalnych partii ukraińskich działających w Drugiej Rzeczypospolitej. Próba oceny działalności OUN ciągle wzbudza wiele kontrowersji. Paradoksalnie ocena pierwszych dziesięciu lat istnienia OUN we współczesnej literaturze polskiej na ogół nie odbiega od oceny wystawionej jej przezspołeczeństwo polskie w okresie międzywojennym. Ich zbieżność nie jest jednak konsekwencją tych samych doświadczeń. Krytyczny stosunek społeczeństwa polskiego do OUN w latach trzydziestych nie był spowodowany niechęcią do reprezentowanej przez nią ideologii, lecz hasłami politycznymi głoszonymi przez OUN. Uświadomiono sobie bowiem, że realizacja jej programu oznaczała oderwanie olbrzymich terenów stanowiących część ówczesnego państwa polskiego.