Aleksandrów Kujawski (1918-1921)

Niniejszy tom zawiera opra­cowania przygotowane na sesję naukową zorganizowaną w 2003 roku w Alek­sandrowie Kujawskim przez Instytut Stosunków Międzynarodowych UMK w Toruniu. Dotyczą one obozu jeńców i internowanych - szczególnie żołnierzy Armii Ukraińskiej Republiki Ludowej - oraz Ukraińskiego Cmentarza Wojsko­wego i ukraińskiej emigracji politycznej w Aleksandrowie Kujawskim w latach 1918-1939. Zbiór otwiera szkic do dziejów miasta. Teksty są uszeregowane chronologicznie. W części początkowej historycy podejmują problemy natury bardziej ogólnej, z okresu przed wyjściem wielkiej grupy naddnieprzańskich Ukraińców na emigrację - sytuacji geopolitycznej Ukraińców w latach 1919-1920, przyczyn ich niepowodzeń w walce o niepodle­głość i ostatniej realnej próby odwrócenia tej sytuacji, czyli sojuszu Piłsudski--Petlura i wojny polsko-ukraińsko-bolszewickiej 1920 roku. Partię tę kończy przegląd sytuacji militarnej w rejonie Kujaw latem 1920 roku. Artykuły poświę­cone problematyce „obozowej" ukazują historię obozów w Aleksandrowie, po­byt w nich internowanych żołnierzy Armii URL, skład ich wyższego dowódz­twa różne formy działalności, wreszcie udział w tzw. Pochodzie Listopadowym 1921 roku. Tom zamykają opracowania, które przybliżają losy ukraińskiej emi­gracji politycznej przebywającej w latach 1921—1939 w Aleksandrowie i okoli­cach; swoistym podsumowaniem jest historia odbudowy Ukraińskiego Cmenta­rza Wojskowego - w okresie międzywojennym zwanego przez petlurowców Kozacką Mogiłą, a obecnie określanego przez mieszkańców miasta jako Kurhan.