Atlas Zwangsumsiedlung, Flucht und Vertreibung

Niemiecka wersja monografii: Wysiedlenia, wypędzenia i ucieczki 1939-1959. Atlas ziem Polski Dzieje Europy XX wieku to w znacznym stopniu dzieje przemocy, a historia przymusowych migracji zajmuje w nich ważne miejsce. Nieprzypadkowo poprzednie stulecie określane jest często wiekiem uchodźców. Według najbardziej ostrożnych szacunków problem przymusowych migracji dotyczył co najmniej 50 milionów osób. Nakładem Wydawnictwa DEMART ukazał się „Atlas Zwangsumsiedlung, Flucht und Vertreibung. Ostmitteleuropa 1939-1959”, niemiecka wersja monografii „Wysiedlenia, wypędzenia i ucieczki 1939-1959. Atlas ziem Polski”. Autorem wstępu do wydania niemieckiego jest prof. Stefan Troebst. Jak podkreślają autorzy, książka ta jest jedną z wielu inicjatyw zmierzających do upamiętnienia ofiar przymusowych przesiedleń i wypędzeń spośród ludności cywilnej w Europie Środkowej i Wschodniej. Publikacja składa się z czterech głównych działów dotyczących Polaków, Żydów, Niemców, Ukraińców. Przedstawiono także przesiedlenia Białorusinów, Litwinów, Czechów i Słowaków. Historii dramatu każdego z narodów towarzyszą dokumenty źródłowe w razie potrzeby przetłumaczone i omówione. Książka, oprócz komentarza historycznego i kalendariów wydarzeń związanych z migracjami ludności cywilnej, zawiera 68 barwnych map, tabele i diagramy oraz blisko 400 ilustracji. Umieszczono tu również wspomnienia i relacje. Autorzy Atlasu przybliżają, jak kształtowały się przymusowe ruchy ludności na liczącym około pół miliona kilometrów kwadratowych obszarze Europy Środkowej, który wchodził w skład państwa polskiego przed 1939 r. i od 1945 r. Obejmuje więc także tereny, które do 1945 r. tworzyły wschodnią część Niemiec i ziemie, które po II wojnie światowej znalazły się na obszarze Litwy, Białorusi i Ukrainy radzieckiej. Jest to teren, na którym ruchy migracyjne w latach 40. i 50. XX wieku były bodaj najintensywniejsze i – wraz z Zagładą Żydów – zmieniły etniczne i kulturowe oblicze tej części kontynentu europejskiego w sposób zasadniczy i nieodwracalny.