W objęciach Wielkiego Brata

Historia stosunków polsko-radzieckich jest niewątpliwie najbardziej obszernym działem, dotyczącym relacji Polski z innym państwem. Dziś wśród historyków polskich nie ma w zasadzie dyskusji na temat problemu suwerenności Polski w latach 1944/1945–1989. Prowadzone badania mają na celu wyjaśnienie mechanizmów sterowania państwa satelickiego przez ZSRR, stopnia ubezwłasnowolnienia w różnych okresach politycznych, bilansu strat i zysków, wreszcie odpowiedzialności poszczególnych osób za skutki działania systemu. Ambasada Radziecka w Warszawie wpływała na decyzje podejmowane przez polskie władze, w sprawach najważniejszych zaś jeżdżono na konsultacje do Moskwy. Nie należy jednak sprowadzać półwiecza narzuconej przyjaźni tylko do wątków politycznych, militarnych czy sensacyjnych – z pogranicza służb specjalnych i rozgrywek światowych wywiadów. Był to także okres kontaktów polskich elit z kulturą rosyjską – często pozainstytucjonalnych – z przedstawicielami części rosyjskiej inteligencji, nastawionej opozycyjnie do polityki ZSRR. To wreszcie relacje zwykłych ludzi z obywatelami radzieckimi w Polsce: żołnierzami, turystami, handlarzami. Publikacja „W objęciach »Wielkiego Brata«. Sowieci w Polsce 1944–1993” jest zbiorem artykułów, który porusza wiele zasygnalizowanych problemów dotyczących stosunków dwustronnych. Spis treści Wstęp Andrzej Nowak Rosja i Europa Wschodnia: „imperiologia” stosowana Paweł Wieczorkiewicz Polska w planach Stalina w latach 1935–1945 Andrzej Skrzypek Polska w orbicie politycznej ZSRR Roman Bäcker Ewolucja niesuwerenności PRL. Typy podległości kraju podporządkowanego wobec totalitarnej metropolii Ryszard Sudziński Etapy i kierunki oraz metody i formy ekonomicznego uzależnienia Polski od ZSRR w latach 1944–1989 na tle pozostałych krajów bloku komunistycznego Jacek Luszniewicz Wzorzec radziecki a system gospodarczy Polski w latach 1944–1956. Odwzorowanie, modyfikacja czy rewizja? Paweł Piotrowski Organizacja i dyslokacja Armii Czerwonej/Radzieckiej na terytorium Polski w latach 1944–1993 Wojciech Kondusza „Mała Moskwa”. Legnica i powiat legnicki w latach 1945–1947 Andrzej Paczkowski Przyjaźń–pomoc–przykład: relacje między sowieckimi polskimi organami bezpieczeństwa w latach 1944–1990 Krzysztof Szwagrzyk Rola oficerów sowieckich w aparacie bezpieczeństwa Polski („cywilnym” i wojskowym) Wiktoria Śliwowska Wpływy wzorców sowieckich na kulturę polską w latach 1956–1989. Wspomnienie Jan Orłowski Powojenny polsko-rosyjski dialog literacki Marcin Zaremba „Jak nie urok to…”. Strach przed czerwonoarmistami 1944–1947 Jerzy Eisler Bratni naród? Stosunek społeczeństwa polskiego do obywateli ZSRR Piotr Zwierzchowski Obraz Rosjan w kinie PRL Piotr Majewski „Stalinskij empir” 1949–1956. Krajobraz miejski Warszawy w czasach dominacji sowieckiej Adam Dziurok, Bogdan Musiał „Bratni rabunek”. O demontażach i wywózce sprzętu z terenu Górnego Śląska w 1945 r. Kazimierz Krajewski Rosjanie i obywatele Związku Sowieckiego innych narodowości w Armii Krajowej Elżbieta Kowalczyk Obraz partyzantki sowieckiej na terytorium północno-wschodniej Rzeczypospolitej Polskiej w świetle meldunków Delegatury Rządu na Kraj Kazimierz Krajewski, Tomasz Łabuszewski Wyzwolenie? Terror sowiecki w dokumentach Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj Wiktor Krzewicki Opór społeczny w Brzegu wobec wojsk sowieckich stacjonujących w mieście w latach 1945–1993