Niebezpieczna wolność. Uczeń Polski (1979–1989)

W literaturze o drugim obiegu wydawniczym nadal brakuje solidnego opracowania na temat fenomenu niezależnej prasy młodzieżowej, czy też – precyzyjniej – uczniowskiej. Lukę tę wypełnia w pewnym stopniu niniejszy tom, zawierający fakty, wspomnienia i dokumenty związane z historią pisma „Uczeń Polski". W latach 1979–1989 redagowali je samodzielnie warszawscy licealiści, którzy po wejściu w dorosłość przekazywali to zadanie młodszym kolegom na zasadzie swoistej sukcesji. Dla wielu z nich praca w redakcji była pierwszym doświadczeniem związanym z działalnością antysystemową – „przedszkolem" wdrażającym do aktywności w tzw. dorosłej opozycji. „Uczeń Polski" poruszał tematykę życia szkolnego, odkłamywał historię, recenzował i korygował podręczniki. Nastoletni redaktorzy komentowali też wydarzenia polityczne i społeczne, publikowali wiersze oraz wywiady. Pismo było pierwszym ogólnopolskim periodykiem prasy podziemnej wydawanym przez uczniów i do uczniów skierowanym. W 1981 r. stało się oficjalnym tytułem Federacji Młodzieży Szkolnej. Opublikowane w tej książce wspomnienia twórców i współpracowników „Ucznia Polskiego" pokazują nie tylko jego redakcyjną kuchnię, lecz także codzienność nastolatków w ostatniej dekadzie PRL. Obraz całości dopełniają dokumenty SB, które pozwalają poznać czasem groźne, czasem groteskowe działania resortu wobec małoletnich opozycjonistów. Ta książka potwierdza, że żadnej z komunistycznych ekip władzy nie powiódł się do końca eksperyment wtłoczenia młodych Polaków w peerelowskie ramy życia politycznego, społecznego i kulturalnego. SPIS TREŚCI Od Wydawcy Przedmowa Nota edytorska Wprowadzenie (Bartłomiej Noszczak) Licealiści poza cenzurą. Historia drugoobiegowego pisma „Uczeń Polski" (1979–1989) „Nie uczestniczyć w kłamstwie". Analiza treści „Ucznia Polskiego" z lat 1979–1989 Porażka na miarę sukcesu. Inwigilacja „Ucznia Polskiego" przez SB w ramach sprawy operacyjnego rozpracowania „Uczniak" (1979–1983) Wspomnienia twórców i współpracowników „Ucznia Polskiego" (1979–1989) W imieniu autorów wspomnień (Tomasz Marek Mickiewicz) Dlaczego? XVI Liceum Ogólnokształcące im. Stefanii Sempołowskiej XLI Liceum Ogólnokształcące im. Joachima Lelewela XLII Liceum Ogólnokształcące im. Marii Konopnickiej Przed „Uczniem" był „Sztubak" Geneza „Ucznia Polskiego" Żoliborz Mokotów Żoliborz i Mokotów Praca redakcyjna Druk Fotografie, demonstracje patriotyczne, 17 grudnia Zmiany w redakcji „Uczeń Polski" a Federacja Młodzieży Szkolnej Stan wojenny i później Ostatnia redakcja Dokumenty sprawy operacyjnego rozpracowania „Uczniak" (1979–1983) Biogramy twórców i współpracowników „Ucznia Polskiego"