Wokół teczek bezpieki - zagadnienia metodologiczno-źródłoznawcze

Nowe wydanie książki, która poprzednio ukazała się w 2006 roku. Tym razem pracę wydało wspólnie wydawnictwo Avalon i IPN. Mówiąc precyzyjnie, nie istnieje coś takiego jak „teczka IPN-owska”. W gromadzonym od 6 lat przez Instytut Pamięci Narodowej zasobie (liczącym dziś ponad 80 km bieżących akt) zalazły się archiwalia wytworzone m.in. przez peerelowski aparat represji (I i II), w tym również materiały nazywane obiegowo „teczkami”. Jest to wyjątkowy i niezwykły zbiór źródeł historycznych. Jego profesjonalna penetracja przez zawodowych historyków daje nam przede wszystkim nową wiedzę o niedawnej przeszłości, wiedzę – jak wyraźnie podkreślają autorzy książki – która nie może być jedyną podstawą rekonstrukcji najnowszych dziejów Polski, ale bez której mogą one być nie tylko niezrozumiałe, ale i nieprawdziwe. Bogate doświadczenie warsztatowe autorów obcujących od lat z materiałami proweniencji bezpieczniackiej pozwala im stawiać tezy daleko odbiegające od popularnych wyobrażeń o „teczkach” i poważnie weryfikujące publicystyczne opinie na ten temat. Jedna z najważniejszych tez oparta została na konstatacji dotyczącej holistycznego charakteru zasobu IPN, który dzięki temu podlega autoweryfikacji – informacja raz wrzucona w tryby biurokratycznej machiny ulegała powielaniu i mimo zniszczenia źródła dotarcie do jej treści nie jest sprawą beznadziejną. Pokazuje to wymownie m.in. precyzyjny opis funkcjonowania ewidencji operacyjnej, analiza struktury dzienników rejestracyjnych, omówienie etapów rejestracji Osobowych Źródeł Informacji, przedstawienie wzorcowej zawartość teczek pracy i teczek personalnych. Summa wiedzy zdobytej podczas dotychczasowych żmudnych badań naukowych przy wykorzystaniu zasobu IPN pomieszczona została w omówieniach bibliograficznych, którym poświęcono dwa obszerne rozdziały, a posunięciem wyjątkowo trafnym jest zamieszczenie zamykających książkę „słowniczków” żargonu używanego przez służby specjalne. Publikacja bezcenna dla chcących zabierać głos w debacie o „teczkach”.