Psychiatria radziecka jako instrument walki z opozycją polityczną w latach 1918-1984

Powszechna w ZSRR praktyka umieszczania oponentów politycznych w szpitalach psychiatrycznych i uznawania ich za psychicznie chorych, począwszy od roku 1918 aż do połowy lat osiemdziesiątych, służyła swoistemu zawoalowaniu brutalnego pozbywania się przez zniewalający system ludzi "trudnych" i "źle przystosowanych", wszystkich tych, którzy nie mieścili się w ramach narzuconego systemu norm i wykraczali poza uległe masy. Racjonalno-utylitarny komunizm, który zaadaptował do swych potrzeb psychiatrię, wyznawał zasadę, że takiego "chorego" należy "wyleczyć", czyli zniszczyć w nim to, co wyróżnia go spośród tłumu. O regularnym wykorzystaniu psychiatrii radzieckiej w walce z opozycją świadczą dobitnie dokumenty archiwalne oraz wspomnienia ofiar psychiatrycznego terroru. Literatura rosyjska okresu radzieckiego obfituje w dzieła, poruszające ten problem zarówno w obszarze gatunków wspomnieniowych (W. Bukowski, W. Nowodworska, P. Grigorenko), jak i fikcjonalnych (A. Minczin, W. Jerofiejew).