Konspiracja i opór społeczny na Podkarpaciu w okresie PRL-u

Od wydawcy: "Opór przeciwko reżimowi komunistycznemu po II wojnie światowej miał różne formy i różną intensywność w ciągu powojennego półwiecza. Niejednakowo procesy te przebiegały też na różnych terenach powojennej Polski. Fazy zwiększonej aktywności przeplatały się z okresami apatii i rozmaitych form adaptacji do systemu. Podkarpacie – region obejmujący generalnie zachodnie obszary dawnego województwa lwowskiego – po II wojnie światowej miało swoją specyfikę, pod każdym względem wykraczającą poza regionalne granice. Region też charakteryzował się na pewno wyjątkowym w skali ogólnopolskiej natężeniem i trwałością aktywności konspiracyjnej, był matecznikiem kadr struktur ogólnopolskich kolejnych fal konspiracji poakowskiej, ale i rezerwuarem dla kadr komunistycznej bezpieki. Na Podkarpaciu wyraźna była też specyfika kolebki ruchu ludowego – jej dalekim refleksem stał się ruch Solidarności Wiejskiej i strajki chłopskie w latach 1980-1981. Wreszcie po sierpniu 1980 roku na tym terenie pojawiło się jedno z najważniejszych w skali ogólnopolskiej ognisk „Solidarności” – w Stalowej Woli, w środowisku wielkoprzemysłowych robotników obsługujących miejscową Hutę. Autorzy tekstów publikowanych w niniejszej książce prezentują dwa studia o aktywnych w latach czterdziestych organizacjach młodzieżowych (Marta Superson, Młodzieżowa organizacja konspiracyjna „Orlęta” 1947-1949; Marzena Grosicka, Organizacja konspiracyjna Młodzieżowy Ruch Oporu w Tarnobrzegu 1948-1949), studium aktywności środowiska solidarnościowego Stalowej Woli (Joanna Karbarz, Ruch „Solidarności” w Stalowej Woli 1980-1989), wreszcie syntetyczne podsumowanie społecznych zjawisk antykomunistycznego oporu na Podkarpaciu w okresie reżimu komunistycznego (Dariusz Iwaneczko, Mariusz Krzysztofiński, Konspiracja, pozycja i opór społeczny na Podkarpaciu 1944-1989). Prace prezentowane w niniejszym zbiorze powstały w środowisku pracowników rzeszowskiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej i absolwentów przemyskiej Państwowej Wyższej Szkoły Wschodnioeuropejskiej w Przemyślu. Prezentują aktualny stan badań i nie pretendują do ich zamknięcia. W dużej mierze powstały na podstawie obszernych kwerend w archiwach IPN oraz kolekcjach prywatnych. Owa podstawa źródłowa wydaje się też ich największym walorem, równoważącym w przypadku młodych adeptek nauki historycznej z PWSW naturalny brak doświadczenia. Nie ulega wątpliwości, iż prace te ukazują szereg nieznanych do tej pory faktów i porządkują wiedzę rozproszoną w licznych przyczynkach i przekazach źródłowych. Prezentowana książka jest drugą pozycją ukazującą się w ramach Monografii Przemyskich, wydawanych wspólnie przez Instytut Historii i Archiwistyki Państwowej Wyższej Szkoły Wschodnioeuropejskiej i Wydawnictwo FORT. Ta dobrze zapoczątkowana seria pracą Roksany Szczęch pt.: Aparat bezpieczeństwa wobec księży Kościoła rzymskokatolickiego w latach 1944-1954, służąca promocji dorobku pracowników PWSW oraz najlepszych absolwentów, będzie kontynuowana także w latach następnych"