Niewola po „wyzwoleniu”

Autorzy wspomnień publikowanych w tym tomie dostali się w ręce radzieckiego aparatu bezpieczeństwa latem i jesienią 1944 r. Każdy z nich był żołnierzem Armii Krajowej i wraz ze swoim oddziałem brał udział w akcji „Burza”. Ledwie wyparto Niemców, radziecki aparat bezpieczeństwa przystępował do rozbrajania i internowania całych oddziałów AK, jak i pojedynczych bojowników polskiego podziemia, oskarżając ich o kolaborację z III Rzeszą i stwarzanie zagrożenia na tyłach frontu. Jerzego Kozakiewicza i Henryka Sawalę internowano po walkach o Wilno, prowadzonych przez AK we współdziałaniu z wojskami radzieckimi. Wysłano ich do Kaługi w europejskiej części Rosji, gdzie bezskutecznie próbowano z internowanych akowców zrobić jednostkę Armii Czerwonej. Na ziemiach na zachód od Bugu do represjonowania tzw. podziemia londyńskiego aktywnie włączyli się funkcjonariusze Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego, tworzonego przez polskich komunistów. Współudział rodaków w zatrzymaniach przydawał goryczy doświadczeniom niewoli po „wyzwoleniu”, Zaznali jej również Władysław Grzegorski i Andrzej Szular, weterani walk września 1939 r., czynni w konspiracji na Rzeszowszczyźnie od samego jej początku. Zostali aresztowani jesienią 1944 r. w swoich rodzinnych okolicach. Na przełomie 1944 i 1945 r. wywieziono ich do obozów internowania w Borowiczach i Stalinogorsku.