Diariusz 21 maja - 31 sierpnia 1915

Michał Stanisław Kossakowski (1883-1962), ziemianin, działacz społeczny i polityczny, bankowiec. Przed I wojną światową gospodarował w majątku ziemskim Nidoki na Litwie, uczestnicząc w różnych formach filantropii. W latach I wojny światowej zaangażował się w działalność społeczną i polityczną. Pozostawił po sobie niezmiernie interesujący "Diariusz", który zaczął spisywać 21 maja 1915 roku, kiedy rozpoczął ochotniczą służbę w sanitarnym Oddziale Czołowym im. W. W. Cziczeriny. Do rąk czytelnika trafia jedynie pierwsza jego część poświęcona wydarzeniom związanym z jego pobytem na linii frontu, w czasie tragicznego odwrotu armii carskiej z Lubelszczyzny, aż do przekroczenia Bugu w Brześciu 1 września 1915 roku. Z kart "Diariusza" wyłania się naturalistyczny, wstrząsający obraz losu żołnierzy biorących udział w walkach, a przede wszystkim dramat tysięcy wygnańców wypędzonych w głąb carskiego imperium przez cofające się oddziały rosyjskie. "Diariusz" przedstawia nie tylko fakty, ale i atmosferę, jaka im towarzyszyła, ukazuje zmieniający się system wartości i zachowań społecznych. Wspomnienia Kossakowskiego stanowią niczym nieskrępowany opis wydarzeń rozgrywających się w tych burzliwych czasach.