Dziennik Legionisty 1914-1915

Henryk Tomza wstąpił do legionów we wrześniu 1914 r. Przeszedł kampanię karpacką z przełomu lat 1914/1915, która odbywała się w warunkach mroźnej i śnieżnej zimy. Tam w lutym 1915 r. odniósł ranę postrzałową. Po kuracji powrócił na front, latem 1917 r. osadzono go w obozie internowania w Szczypiornie. W okresie międzywojennym służył w Wojsku Polskim. Walczył również w kampanii wrześniowej, podczas której dostał się do radzieckiej niewoli. Po drugiej wojnie przeszedł przez stalinowskie więzienia. Umarł w 1197 r., w wieku 105 lat. Dzienniki Tomzy są odarte z patosu. Jego relacja to historia widziana oczami prostego żołnierza, który okazał się bystrym i uważnym obserwatorem, a także - mimo bardzo skromnego wykształcenia - nie pozbawionym zdolności literackich autorem. Okropieństwa wojny nie zdołały zdusić w nim młodzieńczej chęci życia i nadziei na lepsze jutro dla Ojczyzny i dla siebie. Z tej książki można uczyć się autentycznego patriotyzmu, udowodnionego przelaną krwią, ale i codziennym, przepełnionym cierpieniem trwaniem na posterunku.