Niemiecka droga ku Mitteleuropie

Propagowana w okresie I wojny przez wpływowe niemieckie środowiska polityczne i gospodarcze koncepcja Mitteleuropy była rezultatem wielkiej debaty na temat zasięgu i charakteru zdobyczy terytorialnych II Rzeszy po zwycięskim zakończeniu zmagań wojennych. W oczywisty sposób stanowiło to kontynuację działań kolejnych kanclerzy na rzecz uzyskania dla zjednoczonych Niemiec pozycji europejskiego hegemona. Osobny rozdział w polityce ekspansji władz Berlinie stanowiły pojawiające się z czasem propozycje stworzenia "środkowoeuropejskiego związku gospodarczego" pod niemieckim zwierzchnictwem. Wkrótce działania takie okazały się niewystarczające, zwłaszcza według części środowisk wielkoprzemysłowych i wojskowych. W rezultacie, musiały pojawić się plany nabytków terytorialnych, zapewniających przejęcie bezpośredniej kontroli nad interesującymi Berlin obszarami. W tym toku rozumowania mieściły się z pewnością również i propozycje odnoszące się do, pozostającego we władaniu Rosji, Królestwa Polskiego. Niniejsza rozprawa ograniczona jest do zagadnień polityczno-dyplomatycznych. Obszerne omówienie niemieckiej polityki okupacyjnej w KP pozwala lepiej zrozumieć proces adaptacji niektórych pomysłów wykonywania przez Niemców zarządu na zajętych obszarach Kongresówki. Ze względu na dużą liczbę osób stosunkowo mało znanych polskiemu czytelnikowi autor zamieścił biogramy postaci o szczególnym znaczeniu dla omawianej problematyki. Wzmianki biograficzne dotyczą przede wszystkim austro-węgierskich i niemieckich wojskowych, polityków i działaczy gospodarczych.