W obronie przed Ukraińcami

W książce przedstawiam wszystkie działania Polaków na Wołyniu i w Galicji Wschodniej wobec zagrożenia eksterminacją ukraińską w latach niemieckiej okupacji. W literaturze przedmiotu pojawiają się one wycinkowo, a czasami wskazanie danej reakcji jest tylko elementem szerszej syntezy. W ten sposób może powstać wrażenie, że „polska odpowiedź” na mordy ukraińskie występowała w jednej formie, a inne nie miały większego znaczenia, czy wręcz nie zaistniały. To nieprawda, nie tylko zaistniały, ale odegrały swoją rolę w walce o przetrwanie Polaków. Materiały źródłowe nie pozostawiają wątpliwości, że usiłowali oni powstrzymać eksterminację bardzo różnymi środkami. Dało to początek niezwykle dramatycznej, ale jednocześnie ciekawej historii. Zaznajamiając się z nią, poznajemy w znacznym stopniu życie codzienne ludności polskiej na prowincji wołyńskiej i wschodniogalicyjskiej w latach 1943–1944. Czy „kresowi” Polacy po raz kolejny nas zaskoczyli? Ernest Komoński Spis treści Wykaz skrótów ........................................................... 6 Wstęp ................................................................... 9 rozdział i PRZEMIANY POLITYCZNO-SPOŁECZNE NA WOŁYNIU I W GALICJI WSCHODNIEJ W LATACH 1939-1944 1.1. Polityka radziecka w latach 1939–1941 na ziemiach II RP włączonych do USRR ............................................................ 21 1.2. Niemiecka polityka okupacyjna Wołynia i Galicji Wschodniej w latach 1941–1944 ........................................................... 40 1.3. Stosunki Polaków z Ukraińcami na Wołyniu i w Galicji Wschodniej w latach 1939–1943 ................................................... 59 1.4. Konspiracja polska na Wołyniu i w Galicji Wschodniej w latach 1939–1943 ........................................................... 73 1.5. Przemiany w polityce Ukraińców wobec Polaków w latach 1939–1943 ........................................................... 89 1.6. Działania eksterminacyjne nacjonal istów ukraińskich na Polakach na Wołyniu i w Galicji Wschodniej w latach 1943–1944 .................... 109 rozdział ii PIERWSZE DZIAŁANIA OBRONNE LUDNOŚCI POLSKIEJ NA WOŁYNIU I W GALICJI WSCHODNIEJ WOBEC POLITYKI EKSTERMINACYJNEJ NACJONALISTÓW UKRAIŃSKICH 2.1. Strach Polaków jako imperatyw działań obronnych ...................... 133 2.2. Ucieczki ............................................................. 143 2.3. Ukrywanie się ........................................................ 152 2.4. Sygnalizowanie zagrożenia i działania odstraszające ..................... 160 2.5. Konwersje religijne, narodowościowe oraz mistyfi kacje .................. 166 2.6. Obozowanie uciekinierów w miastach Wołynia i Galicji Wschodniej ...... 174 2.7. Migracje z Wołynia i Galicji Wschodniej ............................... 189 2.8. Polacy w wołyńskiej policji z nadania niemieckiego ..................... 196 4 | Spis treści 2.9. Przedstawiciele narodowości niepolskich na Wołyniu i w Galicji Wschodniej wobec pierwszych działań obronnych Polaków .............. 204 Rozdział iii DZIAŁANIA POLITYCZNE I PROPAGANDOWE POLSKIEGO PAŃSTWA PODZIEMNEGO NA WOŁYNIU I W GALICJI WSCHODNIEJ WOBEC POLITYKI EKSTERMINACYJNEJ NACJONALISTÓW UKRAIŃSKICH 3.1. Polskie Państwo Podziemne a pierwsze działania obronne Polaków ....... 213 3.2. Negocjacje z nacjonalistami ukraińskimi ............................... 220 3.3. Propaganda wobec Ukraińców ........................................ 229 3.4. Propaganda wobec ludności polskiej Wołynia i Galicji Wschodniej ....... 238 3.5. Polskie Państwo Podziemne a przyszłość stosunków polsko-ukraińskich . . 246 Rozdział iv ORGANIZACJA I FUNKCJONOWANIE SAMOOBRON 4.1. Powstawanie samoobron .............................................. 255 4.2. Zdobywanie broni i fortyfi kowanie samoobron ......................... 269 4.3. Taktyki walk z Ukraińcami i ich rezultaty ............................... 280 4.4. Transfer Polaków do samoobron i ratowanie polskich dóbr materialnych ......................................................... 288 4.5. Działania odwetowe .................................................. 293 4.6. Życie codzienne w samoobronie (zakwaterowanie, pomoc medyczna, wyżywienie, nastroje, szkolenia, dyscyplina, czas wolny) ................. 303 4.7. Przedstawiciele narodowości niepolskich na Wołyniu i w Galicji Wschodniej a samoobrony ............................................ 318 4.8. Relacje samoobron z sowieckimi grupami partyzanckimi ................ 330 4.9. Polskie Państwo Podziemne a funkcjonowanie samoobron ............... 340 Rozdział v ZMIERZCH SAMOOBRON I ICH PRZEKSZTAŁCENIA 5.1. Cele polityczne i wojskowe UPA i AK na Wołyniu i w Galicji Wschodniej w 1944 roku ......................................................... 349 5.2. Samoobrony a partyzantka sowiecka w 1944 roku ....................... 362 5.3. Powstanie 27. WDP AK i jej wa lki z nacjonalistami ukraińskimi na Wołyniu .......................................................... 370 5.4. Realizacja planu „Burza” w Galicji Wschodniej a samoobrony ............ 381 5.5. Likwidowanie samoobron ............................................. 392 Spis treści | 5 Rozdział vi RADA GŁÓWNA OPIEKUŃCZA W GALICJI WSCHODNIEJ WOBEC POLAKÓW ZAGROŻONYCH EKSTERMINACJĄ UKRAIŃSKĄ 6.1. Działania RGO wobec zagrożonych Polaków a niemieckie władze okupacyjne .......................................................... 401 6.2. Transport ............................................................ 411 6.3. Zakwaterowanie ...................................................... 416 6.4. Pomoc szczegółowa (żywnościowa, odzieżowa, medyczna i w zatrudnieniu) ..................................................... 421 6.5. Akcje społeczne na rzecz Polaków zagrożonych eksterminacją ............ 429 Zakończenie ............................................................. 435 Załączniki ................................................................ 441 Bibliografia.............................................................. 47