Przed Łupaszką u Kmicica

Niniejsza praca opowiada o wydarzeniach związanych z powstaniem, rozwojem i dramatycznym epilogiem pierwszego polskiego oddziału zbrojnego na Wileńszczyźnie, zwanego Brygadą "Kmicica". Działalność partyzancka Brygady ukazana została na tle krótkiego zarysu dziejów Ziemi Wileńskiej w niepodległej Rzeczypospolitej Polskiej oraz pod okupacją, trwającą tu od 17 września 1939 r. Istotną częścią niniejszej pracy jest opis działalności zorganizowanej sieci konspiracyjnej AK (wcześniej ZWZ) i spontanicznego, patriotycznego ruchu niepodległościowego mieszkańców Wileńszczyzny. Zygmunt Mieczysław Grunt-Mejer urodził się 1 stycznia 1916 r. w Wilnie w rodzinie inteligenckiej. Środowisko rodzinne i szkoła wychowywały go w patriotycznej i podniosłej atmosferze. Jeszcze przed ukończeniem nauki Zygmunt zgłosił się do czynnej służby wojskowej, którą odbywał w 3. batalionie saperów wileńskich - do kampanii 1939 r. włącznie. Lata okupacji w jego życiorysie to nieudana próba przedarcia się na Zachód, matura zdana w tajnym szkolnictwie i służba w późniejszej 5. Brygadzie AK "Łupaszki". Będąc tam Grunt-Mejer stykał się bezpośrednio z kmicicowcami, których nie zdołano zamordować. Po odzyskaniu wolności w 1953 r. odnowił kontakty z tymi spośród nich, którzy nie zginęli podczas walki z sowieckimi, niemieckimi i litewskimi okupantami Wileńszczyzny. To oni, bezpośredni świadkowie narodzin, działalności i końca Brygady Kmicica dostarczyli autorowi większość źródłowego materiału do niniejszej książki.