Bez broni przeciw Hitlerowi. Opór cywilny w Europie w latach 1939-1945

..."Studium to zrodziło się z głębszych przemyśleń natury etycznej i strategicznej na temat zdolności społeczeństw do przeciwstawienia się agresji (okupacja militarna czy władza totalitarna) bez stosowania broni (...). Chciałem "przetestować" niektóre hipotezy dotyczące "działań bez przemocy" na obszarze najmniej im sprzyjającym: obszarze skrajnej brutalności - brutalności nazistowskiej - jednej z najstraszliwszych form gwałtu w historii ludzkości. Podjąłem zatem pracę historyka zmierzającą w trzech kierunkach. Po pierwsze, w kierunku ogólnej interpretacji badanych zjawisk poprzez pojęcie "cywilnego ruchu oporu". Pojęcie "działań bez przemocy" nie wydaje się bowiem właściwie w kontekście drugiej wojny światowej (...). Po drugie, celem tej pracy jest zaproponowanie całościowego "schematu analizy" tak dobranych przypadków cywilnego ruchu oporu. Chodzi mi o to, by zrozumieć, dlaczego i w jaki sposób mężczyźni oraz kobiety mogą podjąć walkę bez broni, jeśli stawiają czoło przeciwnikowi uzbrojonemu po zęby i pozbawionemu jakiegokolwiek poczucia moralności (...). Rozważania te dotyczą również ogólniejszego problemu: czy społeczeństwo cywilne może uczestniczyć w swej własnej obronie? (...) Ruch oporu rzadko był otwarcie skierowany przeciw siłom okupującym: nie miał środków na wyparcie tych sił z kraju. Celem tej spontanicznej walki było raczej zachowanie zbiorowej tożsamości zaatakowanych społeczeństw, to znaczy zachowanie ich podstawowych wartości(...)"...