Wielofunkcyjny niemiecki obóz Soldau 1939-1945

[...] Obóz DL Soldau w działdowskich koszarach, powstawał w czasie kilku tygodni na przełomie 1939 i 1940 r. Ustalenie konkretnej daty początków jego funkcjonowania jest przedsięwzięciem dość trudnym. Problemów w określeniu pewnej cezury uruchomienia obozu przysparzają co najmniej dwie trudności: 1) Opuszczanie obozu jenieckiego przez obrońców Twierdzy Modlin - o czym już wspominaliśmy - odbywało się etapami. 2) W tym samym czasie przenoszono areszt Selbstschutzu z dawnej willi Jana Wyrwicza do budynków koszarowych. [...] SS-Hauptsturmfuhrer Friedrich Horst Schlegl, który był jedną z czołowych osób odpowiedzialnych za zorganizowanie działdowskiego obozu zeznawał, że około połowy stycznia 1940 r. (Ewta Mitte Januar 1940) SS-Brigadefuhrer Otto Rasch dał mu rozkaz dyskretnego przygotowania obozu w Działdowie. Schlegl nie tylko nie był w stanie podać dnia, kiedy otrzymał takie polecenie, ale nie mógł też określić konkretnej daty utworzenia obozu przejściowego: "Wkrótce po urządzeniu obozu - zeznawał - co miało miejsce w początkach lutego 1940 r., rozpoczęło się przysyłanie Polaków przez urzędy policji państwowej, zwłaszcza przez urząd policji państwowej w Ciechanowie (Zichenau)" (fragment rozdz. II. Niemieckie reorganizacje obozu) Spis treści: Przedmowa /7 Wstęp /9 Rozdział I. Działdowo w kleszczach okupanta /15 1.1. Atmosfera stosunków polsko-niemieckich na Działdowszczyźnie przez wybuchem II wojny światowej /15 1.2. Zajęcie Działdowa przez wojska III Rzeszy /25 1.3. Pierwsze akty ludobójstwa na ziemi działdowskiej /31 1.3.1. Działalność Einsatzgruppen /32 1.3.2. Etniczni ochotnicy z Selbstschutzu /35 1.4. "Dom pod Czarną Chorągwią" /44 1.5. Uruchomienie zbrodniczej machiny. Intelligenzaktion w Działdowie /55 Rozdział II. Niemieckie reorganizacje obozu /64 2.1. Kriegsgefangenendurchgangslager, czyli Obóz Przejściowy dla Jeńców Wojennych /64 2.2. Obóz Przejściowy w Działdowie (Durchgangslager) /71 2.3. Czy Durchgangslager Soldau posiadał obozy satelickie? /96 2.3.1. Iłowski lazaret" /98 2.3.2. Obóz pracy w Mławce /106 2.3.3. Obóz dla jeńców wojennych w Nosarzewie Borowym /107 2.3.4. Malinowo. Czwarta filia obozu Soldau? /107 2.4. Komendantura Hansa Krausego /111 2.5. Aktion T4 na Działdowszczyźnie /118 Rozdział III. Epidemia tyfusu i jej konsekwencje /125 3.1. Ogólne warunki w obozie przed wybuchem epidemii /125 3.1.1. Przemoc fizyczna stosowana wobec więźniów /128 3.1.2. Racje żywnościowe /130 3.1.3. Warunki sanitarno-higieniczne. Brud w latrynach i celach /132 3.2. Wybuch epidemii /135 3.2.1. Reperkusje wobec zarządu. Proces Krausego i Holdacka /138 3.2.2. Kolejni komendanci /158 3.3. Kiedy powstał Arbeitserziehungslager Soldau? /164 Rozdział IV. Ostatni okres funkcjonowania obozu /174 4.1. Warunki w obozie po zakończeniu kwarantanny /174 4.2. Koniec marzeń o Tysiącletniej Rzeszy. Nowe przeznaczenie więźniów AEL Soldau /179 4.2.1. Orneta /182 4.2.2. Szymany /183 4.2.3. Lotnisko między Gierdawami a Królewcem /184 4.2.4. Orzysz i Pisz /187 4.2.5. Berlin /188 4.3. Aktion 1005 na Działdowszczyźnie /189 4.4. "Marsz śmierci /197 4.5. Armia Czerwona w Działdowie /203 4.6. Nowe porządki. Obóz Nakazowo-Rozdzielczy NKWD w Działdowie /207 4.7. Ekshumacje i szacunki /214 Rozdział V. Wielofunkcyjny charakter obozu /229 5.1. Soldau pośród innych obozów założonych przez III Rzeszę na polskich ziemiach okupowanych /229 5.2. Wielofunkcyjność obozu Soldau. Perspektywa subiektywistyczna /233 5.2.1. Więźniowie polityczni /235 5.2.2. Duchowieństwo /239 5.2.3. Żydzi /268 5.2.4. Ludzie chorzy umysłowo /272 5.2.5. Osoby starsze i chore /275 5.2.6. Dzieci /277 5.3. Inne funkcje obozu Soldau /278 Rozdział VI. Obóz Soldau u upadek pewnych mitów /282 6.1. Złudzenia optymizmu historiozoficznego /282 6.2. Iluzja melioryzmu /288 6.3. Ludzka wyobraźnia wobec codziennych wydarzeń II wojny światowej /292 "Wiersz z piekła /297 Zakończenie /301 Indeks osób /304 Bibliografia /325 Aneks /344