Pamiętniki

Zadręczali się wzajemnie zazdrością, walczyli o pieniądze, przeżyli razem kłócąc się zawzięcie ponad 50 lat - taki obraz małżeństwa autora "Wojny i pokoju” wyłania się z „Pamiętników” Zofii Tołstoj. Małżonka słynnego pisarza przedstawiana jest często we historii literatury jak Ksantypa Sokratesa - osoba, która wielkiemu artyście obrzydziła życie. W swych wspomnieniach Zofia ukazuje drugą stronę medalu - mąż izolował ją od przyjaciół, był chorobliwie zazdrosny. Gdy Tołstoj oddawał się rozmyślaniom nad losami świata i pisaniu, to Zofia martwiła się, jak utrzymać dom. Żyli obok siebie w niezrozumieniu i wzajemnych pretensjach. Lew oskarżał Zofię o przyziemność i interesowność, ona – rozgoryczona jego oderwaniem od życia, zaniedbywaniem rodziny i żądzą sławy. Bywało, że porozumiewali się tylko podsuwając sobie własne wpisy w pamiętnikach, bo słowa nie przechodziły im już przez usta. Po 40 latach małżeństwa Zofia napisała: "Geniuszowi trzeba stworzyć warunki spokojne, wesołe i wygodne, geniusza trzeba nakarmić, umyć, ubrać, trzeba niezliczoną ilość razy przepisywać jego utwory, trzeba go kochać, nie dawać mu powodów do zazdrości, żeby miał spokój, trzeba wykarmić i wychować niezliczoną ilość dzieci, które geniusz płodzi, ale którymi nie ma czasu i nie lubi się zajmować, gdyż musi obcować z Epikretami, Sokratesami, Buddami itp. I musi dążyć do tego, by stać się takim jak oni. A gdy członkowie najbliższej rodziny oddali już młodość, siły, urodę, wszystko tym geniuszom, wówczas im się zarzuca, że nie dość dobrze rozumieli geniuszów".