Niepiękny wiek XX

Książka [...] jest zbiorowym dziełem czterdziestu przyjaciół, kolegów, współpracowników i uczniów Profesora Tomasza Szaroty, ofiarowanym na siedemdziesięciolecie Jego urodzin. Tytuł Niepiękny wiek dwudziesty świadomie nawiązuje do tytułu znanej pracy Jerzego W. Borejszy [J. W. Borejsza, Piękny wiek XIX , Wrarszawa 1984], zresztą Autora jednego z tekstów pomieszczonych w niniejszym tomie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że wiek XX – stulecie m.in. dwóch wojen światowych, totalitaryzmów: czerwonego, czarnego i brunatnego, ludobójstwa na masową skalęk kolonializmu i neokolonializmu, komunizmu u władzy, wielu krwawych wojen w Trzecim Świecie – nie był piękny. Ale właśnie wiekiem XX – niezupełnie zresztą z własnej woli [...] od blisko pół wieku zajmuje się Profesor Tomasz Szarota. Ze wstępu Jerzego Eislera SPIS TREŚCI * Jerzy Eisler Wstęp * Hans Henning Hahn Niemiecki obraz Polaków w XIX stuleciu. Refleksja nad możliwościami historycznego badania stereotypów * Andrzej Nowak Czy mogło nie być II wojny światowej? O tak zwanej nocie Curzona z 11 lipca 1920 r. i jej (możliwych) konsekwencjach * Marek Kornat Rafał Marceli Blüth, czyli o potępieniu obydwu totalitaryzmów * Paweł Rodak Wiek XX i zło w Dzienniku pisanym nocą Gustawa Herlinga-Grudzińskiego * Maciej Koźmiński Zapiski na marginesie interpretacji „paktu Ribbentrop–Mołotow” * Sławomir Buryła Legenda Westerplatte w tekstach literackich * Jerzy Kochanowski Wrzesień (nie)pamiętany. Początek wojny w polskiej pamięci zbiorowej i polityce historycznej * Rafał Wnuk Między Scyllą a Charybdą. Niemiecka i sowiecka okupacja Polski 1939–1941 * Edmund Dmitrów Miejsce pamięci Jedwabne. Szkic do analizy * Elżbieta Rączy Wydarzenia we wsi Markuszowa 1942–1943. Przyczynek do historii stosunków polsko-żydowskich w okresie okupacji niemieckiej * Tomasz Łubieński Zagłada na Krecie * Janusz Marszalec Pomyłka, której nie było. Sprawa rzekomego zadenuncjowania przez wywiad Armii Ludowej własnej drukarni przy ul. Grzybowskiej w Warszawie w lutym 1944 r. * Grzegorz Motyka Ukraińcy w okupowanej Warszawie 1939–1944 * Andrzej Krzysztof Kunert Polskie Państwo Podziemne – ujawnienie nazwy i faktu istnienia * Krzysztof Komorowski Sprawa Powstania Warszawskiego w polityce władz Polski Ludowej * Jacek Tebinka Brytyjskie źródła o życiu codziennym w Polsce okupowanej przez Niemcy 1939–1945 * Wojciech Wrzesiński Druga wojna światowa w oczach „Biuletynu Informacyjnego” 1939–1945 * Hubert Orłowski Wehrmacht a Waffen-SS. Uwagi do wspomnień Güntera Grassa i Richarda von Weizsäckera * Anna Wolff-Powęska Dialektyka pamięci i niepamięci. Wojna przeciw Polsce w pamięci zbiorowej Niemców * Tadeusz Wolsza Kolaborant? Burzliwa biografia księdza Antoniego Wincentego Kwiatkowskiego (1890–1970) * Jan Żaryn Jerzy Olgierd i Irena Renata Iłłakowiczowie – szkic do portretu bohaterów II wojny światowej * Zbigniew Romek Nadzieje na demokratyczną cenzurę w latach 1944–1945 * Andrzej Chmielarz Obóz NKWD w Rembertowie * Marcin Zaremba „Człowiek drży jak liść” – trwoga przed bandytyzmem w okresie powojennym (1945–1947) * Edmund Nowak Zbrodnie bez kary. Śledztwa i procesy w sprawie przestępstw popełnionych w powojennych obozach na Śląsku * Andrzej Friszke Pryncypia legalizmu, czyli prezydent August Zaleski * Jerzy W. Borejsza Kto popierał Marka Twaina? Wokół zbioru dokumentów „Stalin i kosmopolityzm 1945–1953” * Robert Kupiecki Polska lat pięćdziesiątych w optyce NATO * Hubert Wilk Kolejne szczeble drabiny. Polski bohater komunistyczny (1948–1956) – szkic do portretu * Błażej Brzostek Znaczenie drobiazgu. O drobnych ogłoszeniach prasowych z powojennego Bukaresztu i Warszawy * Jerzy Eisler Warszawa odświętna w maju i w listopadzie 1968 r. * Marek Wierzbicki Zjednoczenie ruchu młodzieżowego w Polsce w roku 1973 * Paweł Machcewicz „30-lecie zwycięstwa nad faszyzmem”. O polityce historycznej PRL i bloku radzieckiego * Piotr M. Majewski Porwanie Polaków w Iraku w 1976 r. jako przykład „crisis management” w PRL * Dariusz Jarosz Szczecińskie „gry mieszkaniowe”. Studium przypadku na podstawie akt sądowych * Bartosz Kaliski NSZZ „Solidarność” a PZPR na przykładzie Huty „Warszawa” w latach 1980–1981 * Krzysztof Kosiński Samowystarczalność. Życie „udomowione” w mieście lat osiemdziesiątych * Maria Pasztor Stosunki władz PRL i Republiki Włoskiej w okresie stanu wojennego w świetle polskich dokumentów dyplomatycznych * Andrzej Paczkowski Polska wojna dziesięcioletnia i upadek komunizmu * Marcin Kula Dekomunizacja symboliki ulic warszawskich * Bibliografia prac Tomasza Szaroty za lata 1963–2009