Nie po myśli władzy

Zjawisko cenzury stanowi przedmiot nieustannego zainteresowania uczonych różnych specjalności. Jednym z efektów tej aktywności jest niniejszy wybór dwudziestu czterech studiów pod wspólnym tytułem Nie po myśli władzy. Studia nad cenzurą i zakresem wolności słowa na ziemiach polskich od wieku XIX do czasów współczesnych. W tomie zastosowano układ chronologiczny z niewielkimi odstępstwami od tej reguły na rzecz układu przedmiotowego. Różnorodność zagadnień podejmowanych przez autorów tekstów włączonych do niniejszego tomu odzwierciedla skalę złożoności zjawiska, jakim jest cenzura. Przedstawiony wybór studiów to tylko jedna z licznych propozycji realizacji ciągle aktualnego badawczo tematu cenzury i zachęta do podejmowania dalszych wysiłków w tym zakresie. Spis treści: Wstęp/ 9 Ilona Zaleska Polskie partie polityczne w Królestwie Polskim wobec ograniczeń wolności słowa (do 1914 roku)/ 13 Antoni Krawczyk Książki bezwzględnie i całkowicie zakazane oraz dozwolone przez cenzurę zagraniczną Cesarstwa Rosyjskiego w latach 1852–1855/ 29 Rafał Machniak System cenzury represyjnej w pruskiej prowincji poznańskiej na przykładzie prasy polskiej/ 53 Katarzyna Wodniak O czym nie przeczytamy w prasie kobiecej i z czego to wynika? Krótki przegląd tematów „zakazanych” i „niewygodnych”/ 65 Waldemar Rezmer Służba cenzury pocztowej Wojska Polskiego w 1939 roku/ 81 Marek Tobera Władza i księgarze prywatni 1945–1950/ 99 Grzegorz Nieć Książki zakazane i źle widziane w obiegu antykwarycznym w okresie Polski Ludowej/ 129 Wanda A. Ciszewska Prasa narzędziem partyjnego kierowania masami. Socjalistyczna wizja redakcji prasowej/ 155 Evelina Kristanova Problematyka stosunków Kościół katolicki – państwo komunistyczne w publicystyce „Tygodnika Powszechnego” (1945–1953)/ 179 Wanda Matras-Mastalerz „Przekrój” Mariana Eilego w opinii i ocenie krakowskich cenzorów (1948–1953)/ 197 Bernardeta Iwańska-Cieślik Cenzura prewencyjna na przykładzie czasopisma katolickiego „Ład Boży” w 1949 roku/ 215 Marcin Lutomierski Emigranci wobec krajowych badań nad romantyzmem (na podstawie wypowiedzi w londyńskich „Wiadomościach” z lat czterdziestych i pięćdziesiątych XX wieku)/ 233 Agnieszka Łuszpak Katalogi rzeczowe w służbie ideologii (na przykładzie Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu w latach pięćdziesiątych XX wieku)/ 249 Teresa Górniak, Barbara Saletra Cenzura w polskich bibliotekach naukowych w latach 1945–1989 na przykładzie Biblioteki Uniwersytetu Łódzkiego/ 263 Krzysztof Okoński Pisarze oraz instytucje życia literackiego RFN wobec ograniczeń wolności słowa w PRL/ 281 Przemysław Kaniecki „Otrzebione” powieści Tadeusza Konwickiego (o cięciach cenzorskich we Wniebowstąpieniu, Zwierzoczłowiekoupiorze i Nic albo nic)/ 295 Zbigniew Osiński Zabiegi cenzorskie w szkolnej edukacji historycznej w Polsce w latach 1944–1989/ 313 Andrzej Kaleta Myśl wolna od cenzury. Rekolekcje watykańskie kard. Karola Wojtyły 5–12 III 1976/ 331 Jacek Wojsław Działalność Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk na przykładzie wybranych dokumentów w okresie „karnawału Solidarności” (1980–1981)/ 345 Jolanta Chwastyk-Kowalczyk Cenzurowanie korespondencji w okresie stanu wojennego w Polsce/ 365 Katarzyna Tałuć Ograniczanie wolności słowa w województwie katowickim w latach osiemdziesiątych XX wieku. Służba Bezpieczeństwa wobec niezależnego ruchu wydawniczego/ 385 Tomasz Mielczarek Wygodni dla władzy. Dziennikarze polscy po 1989 roku/ 401 Magdalena Mateja O zmarłych tylko dobrze? Pośmiertny wizerunek Lecha Kaczyńskiego a problem wolności prasy/ 421 Adam Jachimczyk Cenzura w wersji online/ 441