Twierdza Przemyśl

Publikacja Tomasza Idzikowskiego "Twierdza Przemyśl. Powstanie-Rozwój-Technologie" jest przełomowa z kilku względów. Stanowi ona podsumowanie wiedzy na temat budowy twierdzy, oparte na gruntownej kwerendzie archiwalnej, prowadzonej przede wszystkim w wiedeńskim Kriegsarchiv, w konsultacji Österreichische Gesezllschaft für Festungsforschung. Jak przystało na pracę o charakterze syntetycznym, obejmuje szeroki zakres zagadnień - od określenia przyczyn politycznych i militarnych przyznania tak znaczących środków finansowych na stworzenie Twierdzy, poprzez podjęcie próby periodyzacji budowy aż po określenie na szczeblu taktycznym roli poszczególnych dzieł w systemie obronnym. Autor starał się zarazem przedstawić rozwój techniki stosowanej w wojskowości, szczególnie w kontekście rozwoju technologii (artyleria, broń piechoty, budownictwo, metalurgia), która pod koniec XIX w. doprowadziła do daleko idących zmian w sztuce wznoszenia fortyfikacji. Publikacja koryguje wiele stereotypów i mitów, w które obrosła problematyka Twierdzy Przemyśl, wynikających przede wszystkim z faktu traktowania jej jako zamkniętej i ukończonej całości. Tymczasem przez cały okres swojego istnienia podlegała ona nieustającym przemianom i przeobrażeniom, wymuszanym szczególnie przez gwałtowny rozwój techniki i technologii. Archaizmem nie przystającym do realiów jest często stosowana we współczesnej literaturze terminologia, dlatego Autor postanowił powrócić do określeń bardziej adekwatnych do oryginalnego słownictwa. Przykładem może być choćby sam termin "fort", z pewnością nadużywany w polskiej literaturze dotyczącej fortyfikacji. Opracowanie wprowadza także czytelną periodyzację dziejów budowy, charakteryzując poszczególne jej etapy i ich specyfikę. Publikacja ukazuje się w pełnym kolorze, który pozwala na odpowiednie wyeksponowanie ponad 180 ilustracji, na które składają się nie tylko fotografie archiwalne i współczesne, ale także liczne mapy, rzuty sytuacyjne, schematy, rysunki techniczne a nawet modele trójwymiarowe. Na końcu ciekawe załączniki, indeks osób, wykaz tabel, charakterystyka źródeł oraz Aneks - Sylwetki osób związanych z powstaniem i budową Twierdzy Przemyśl. SPIS TREŚCI Wstęp 1. Galicja do 1855 r. 2. Wojna Krymska - budowa obozu oszańcowanego, 1854-1855 3. Monarchia austro-węgierska - projektowanie twierdzy 4. Realizacja projektu w 1878 r. 5. Stała twierdza - forty artyleryjskie 5.1. Pierwszy fort stały - fort VIII Łętownia (1881-1882) 5.2. Fort artyleryjski jednowałowy XII Żurawica (1882-1884) 5.3. Grupa Siedliska (1883-1886) 5.4. Forty artyleryjskie jednowałowe V Grochowce i VII Prałkowce (1883-1885) 5.5. Forty artyleryjskie dwuwałowe XIV Hurko, X Orzechowce i XI Duńkowiczki 5.6. Pozostałe prace 6. Wyposażanie twierdzy w 1887 r. 6.1. Rdzeń twierdzy 6.2. Prace w zewnętrznym pierścieniu 6.3. Obiekty drugiej linii 7. Programy rozbudowy z lat 1889-1891 7.1. Forty międzypolowe pierścienia IIb Cyków, Va Jägerhaus Grochowce i VIIIa Jägerhaus Łętownia (1891-1893) 7.2. Budowa fortu 20 Głęboka, posterunku flankującego 20a i bariery Lipowica (1891-1893 ) 7.3. Budowa fortu IX Ujkowice (IX Brunner) (1892-1896) 7.4. Budowa fortu IXa Beim Kreuz (1892-1895) 7.5. Budowa fortu XIIIa San-Rideau (1892-1896) 8. Program budowy fortów 1894-1899 8.1. Budowa Fortu Ie Byków (I/2 Byków) (1893-1896) 8.2. Budowa Fortu Xa Pruchniker-Strasse (Droga Pruchnicka) (1895-1897) 8.3. Budowa Fortu Xia Ziegelofen (Cegielnia) (1895-1897) 8.4. Fort II Jaksmanice - przebudowa (1895-1897) 8.5. Fort XV Borek (1895-1897) 8.6. Budowa fortu I/F Popowice (I/5 Popowice) (1896-1900) 8.7. Fort XIII Bolestraszyce (XIIIb Bolestraszyce) - przebudowa (1896-1898) 8.8. Fort I/1 Leśniczówka Byków (Jägerhaus Byków) (Łysiczka) (1897-1905) 8.9. Fort I/6 Dziewięczyce - przebudowa (1897-1901) 8.10. Fort IV Optyń (1897-1900) 8.11. Fort X Orzechowce - przebudowa (1897-1900) 8.12. Rekonstrukcja rdzenia od dzieła XIX Winna Góra do baterii 23 (1895-1896) 8.13. Rdzeń od fortu XVI Zniesienie do bariery sanockiej (Sanoker Bariere) (1897-1899) 9. Programy rozbudowy na lata 1900-1905 i 1905-1914 9.1. Przebudowa baterii 4 na główny fort VII1/2 Tarnawce (1900-1902) 9.2. Budowa fortu XIIIa Zabłocie (1901-1903) 9.3. Budowa 11 baterii walki dalekiej dla uzbrojenia bezpieczeństwa (1902) 9.4. Modernizacja fortu XI Duńkowiczki (1902-1908?) 9.5.Pozostałe prace 10. Wyposażanie twierdzy w zimie 1912/1913 11. Wyposażanie Twierdzy Przemyśl po wybuchu wojny 12. Pierwsze oblężenie 13. Drugie oblężenie 14. Odbicie twierdzy 15. Przemyśl przyczółkiem mostowym 16. Twierdza po zakończeniu I wojny światowej Załącznik I Załącznik II Indeks osobowy Wykaz tabel Źródła Aneks. Sylwetki osób związanych z powstaniem i budową Twierdzy Przemyśl