Moje pamiętniki.

Wydane pamiętniki Marii ze Skórzewskich księżnej Ogińskiej (1857-1945) stanowią wy­jątkową wartość, a oryginalne rękopisy autorki przechowywane są w Bibliotece Raczyńskich. Te unikatowe materiały nie były dotąd analizowane przez badaczy. Dotyczą głównie wydarzeń z drugiej połowy XIX w. Autorka pochodziła ze znanej wielkopolskiej rodziny hra­biowskiej Skórzewskich, linii czerniejewskiej, herbu Drogosław i w rodzinnym majątku w Czerniejewie, niedaleko Gniezna, gdzie spędziła swoje najmłodsze lata i młodość. Rodzina Skórzewskich kultywowała w trud­nym okresie zaborów wartości patriotyczne. Tradycję, podob­nie jak w wielu innych rodzinach ziemiańskich przekazywaną z pokolenia na pokolenie. W 1876 r. wyszła za mąż za Michała księcia Ogińskiego (1849-1902), herbu Oginiec. Poślubiła wnuka podskarbiego wiel­kiego litewskiego Michała Kleofasa księcia Ogińskiego, autora znanego poloneza Pożegnanie Ojczyzny. Wkrótce po ślubie młoda para przeniosła się na Żmudź. Przez kilka lat mieszkali w Retowie, a następnie w wybudowanym przez siebie pałacu w Płungianach (teren guberni kowieńskiej). Nowoczesny ziemianin Michał Ogiński, prowadził aktywną działalność społecz­ną i gospodarczą. Pamiętniki należą do nielicznych wspomnień ukazujących życie codzienne Polaków na Żmudzi w okresie zaborów. Zawierają szereg cennych informacji o pracy organicznej, pielęgnowaniu tradycji patriotycznych, legalnym przeciwstawianiu się uciskowi ze strony zaborcy rosyjskiego. Autorka odnotowała także swoje spostrzeżenia z pobytów we Francji, Rosji, Niemczech, Austrii, Włoszech czy na Węgrzech. Czyta się je z rosnącym zainteresowaniem. Maria Ogińska znała osobiście panujących w Rosji i Niemczech, papieża Leona XIII, przedstawi­cieli polskiej i zagranicznej arystokracji, wpływowych polityków, ludzi kultury, nauki i sztuki.