Kolekcja sybiracka Archiwum Naukowego Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego we Wrocławiu

"Przygotowanie bibliografii było też swego rodzaju hołdem dla wszystkich, którzy zdecydowali się utrwalić swe bolesne przeżycia i podzielić się nimi z czytelnikami. Świadkom historii należy się więc podziękowanie. Często spisanie wspomnień nie było łatwe, o czym otwarcie pisali uczestnicy konkursu. "Miałam opory psychiczne, żeby usiąść do pisania tych wspomnień – wyznała Teresa Sitarek, deportowana do obwodu archangielskiego – to one odwlekały wciąż czas, jednak nadszedł wrzesień [1989 roku, czyli czas zamknięcia konkursu – M.R.], nie było co już zwlekać. Z tym większą intensywnością musiałam przeżyć od nowa, bo i w większym nawarstwieniu zdarzeń i silniejszym ich odczuwaniu”. Pomimo że wspominanie bolało, przypominało dawne krzywdy i utratę najbliższych, często negatywnie wpływało na stan zdrowia tych niemłodych już przecież ludzi, siadali oni przed maszyną do pisania lub nad kartką papieru i mozolnie przelewali na papier swe dzieje i losy tych, którzy sami już tego uczynić nie byli w stanie. Nie mieli możliwości utrwalenia swych przeżyć z lat 40. i 50. XX wieku, ponieważ od ponad 70 lat spoczywają w mogiłach na Syberii bądź zmarli już w Polsce".