Podróże historyczne i krajoznawcze na pograniczu pruskim 1466-1939

Dziewicze i mało znane obszary północno-wschodniej Europy pierwsi przemierzali starożytni Rzymianie - mistrzowie budowy dróg i wytyczania szlaków komunikacyjnych, które umożliwiały podboje, a także podróżowanie do innych krain i skupisk ludzkich. Podróże wynikały z potrzeby kontaktów międzyludzkich lub pogoni za przygodą, ale także były i są związane z ekspansją polityczną i handlem. Dało to początek średniowiecznej turystyce. Turystyka z każdym wiekiem stawała się coraz popularniejsza i zyskiwała na znaczeniu. Jej rozwój miał też wpływ na modernizację środków lokomocji, co się nierozerwalnie wiązało z postępem cywilizacyjnym. Wyznaczało nowe cele, a także pobudzało zaciekawienie dotychczas nie odkrytymi obszarami. Poznać i zrozumieć Prusów chcieli także najbliżsi sąsiedzi. Owo sąsiedztwo wyznaczało aktywność polityczną i militarną dawnych Piastów. Monografia Andrzeja Gąsiorowskiego obejmuje szerzej rozumianą działalność turystyczną, traktującą nieco głębiej ideę podróży i wędrówki krajoznawczej. Motyw polski stanowi osnowę i myśl przewodnią rozważań związanych z polską obecnością na pograniczu pruskim. Opisano przejawy aktywności społecznej i narodowej w ruchu regionalnym, środowisku szkolnym, pozaszkolnym, kontaktach organizacji społecznych oraz młodzieżowych. Wszystkie formy działalności zostały ujęte w niezbędnym kontekście historycznym, niejako rzutującym na kształt i zasięg tego zjawiska. Może po latach, gdy minęły koszmary przeszłości, warto na nowo odkryć piękne i urokliwe zakątki Warmii i Mazur.