Zdobycie Konstantynopola

"Zdobycie Konstantynopola", dzieło Geoffroya de Villehardouina, jest relacją z wydarzeń IV wyprawy krzyżowej z lat 1202-1204 i kresu tuż po jej zakończeniu aż do roku 1207. Przed wyruszeniem na krucjatę kronikarz piastował urząd marszałka Szampanii, był już człowiekiem dojrzałym, zamożnym i ciągle żądnym rycerskich przygód. Krucjata zakończyła się w Konstantynopolu, który został zdobyty przez nieliczną, 12-tysięczną armię krzyżowców. Ton wypowiedzi Villehardouina jest wyważony, opanowany, ale i potrafi on zaskoczyć czytelnika dydaktyzmem czy dramaturgią opowieści tak, iż utwór czyta się jednym tchem, mimo powtórzeń i niedoskonałości stylu. Udział Villehardouina w krucjacie jest tu także zauważalny, był on bowiem posłem pielgrzymów do Wenecji i w czasie pobytu pod Konstantynopolem odgrywał istotną rolę w toczących się wydarzeniach. Wyjątkowe szczęście, spryt i odwaga, jakie towarzyszyły kronikarzowi podczas bitwy pod Adrianopolem i jego ocalenie sprawiły, iż powróciwszy do Szampanii podyktował swoje wspomnienia, które stały się nie tylko pomnikiem historiografii krucjat, ale literatury francuskiej w ogóle. Jest to pierwszy utwór historyczny - obok kroniki Roberta de Clari - napisany w języku starofrancuskim.