Dialog o szachownicy czyli o Urzędzie Skarbu w średniowiecznej Anglii

Edycja – Sławomir Sojak Tłumaczenie – Rafał Toczko, Genowefa Malicka W 1494 roku Luca Pacioli opublikował w Wenecji traktat Summa de Arithmetica, Geometria, Proportioni et Proportionalita, którego częścią był Tractatus XI de Computis et Scripturis. Uporządkował w nim system księgowości podwójnej stosowany przez kupców włoskich. I choć dzieło to jest uważane za pierwszą w Europie rozprawę naukową o księgowości, to zrębów buchalterii można dopatrzeć się we wcześniejszych manuskryptach. Należy do nich traktat Richarda fitz Nigela Dialogus de Scaccario, który powstał około 1178 roku w angielskim mieście Winchester. Jego autor od 1162 roku aż do śmierci w 1198 roku był skarbnikiem w centralnej administracji królewskiej Henryka II, w hierarchii kościelnej zaś doszedł do godności biskupa Londynu (nominację otrzymał w 1189 roku). Przedmiotem Dialogu jest organizacja Scaccarium (Szachownicy, czyli Urzędu Skarbu Państwa) – instytucji dwunastowiecznej administracji królewskiej – i obowiązujące wówczas procedury rozliczeniowe z tytułu zobowiązań podatkowych poddanych wobec króla. Dzieło to, nieobce prawnikom i historykom gospodarczym średniowiecznej Anglii, nie jest znane polskim historykom, Dialog bowiem nie był dotychczas tłumaczony na język polski.