Ku ochronie i zbawieniu

Seweryn Pauch w swojej książce Ku ochronie i zbawieniu. Studia nad fenomenem śladów dołkowych podejmuje problematykę z zakresu kilku dyscyplin nauk humanistycznych i społecznych. W tym względzie tytułowa monografia bliska jest dokonaniom (...) badaczy zgłębiających pogranicze tradycyjnej kultury ludowej i chrześcijaństwa. Naukowcy ci odnowili historyczne studia nad śladami dołkowymi, zainicjowane w Polsce w drugiej połowie XIX wieku przez księdza Józefa Dydyńskiego. Bogata faktografia, analizy statystyczne i technologiczne oraz wykorzystanie aktualnych osiągnięć metodologii historii, stanowią o wysokich walorach poznawczych książki S. Paucha na tle wymienionego zwrotu w badaniach nad śladami dołkowymi. Autor, na początku książki, stawia zasadnicze kwestie badawcze: Czy ślady powstały celowo, czy są dziełem przypadku i ubocznym skutkiem pewnych praktyk? Jeśli są tylko nieintencjonalną pozostałością, to jakie działanie spowodowało ich wytworzenie? Kiedy powstały i kto był ich twórcą? Oto są pytania, które nurtują badaczy od półtora wieku. Mimo tego, że nie na wszystkie odpowiada w rozstrzygający sposób, to jednak zawsze prezentuje przekonujące interpretacje badanych faktów, zgodne w wymogami nowoczesnej metodologii historii i antropologii kulturowej. Śladów takich na terenie Polski są tysiące, a kościołów z nimi setki. Książka zamyka pewien etap badań naukowych S. Paucha nad tą problematyką. Jej celem jest jednak nie tylko zainteresowanie Czytelnika swoją warstwą faktograficzą, ale także sprowokowanie do samodzielnych poszukiwań terenowych o charakterze krajoznawczo-historycznym, analogicznych śladów dołkowych, przetrwałych na murach kościołów i innych artefaktów ruchomych i nieruchomych, jak głazy sakralne czy kamienne krzyże, już nie tylko na terenie Polski, ale i w innych regionach Europy.