Człowiek i środowisko przyrodnicze we wczesnym śrdniowieczu w świetle badań interdyscyplinarnych

W ostatnich dwóch dziesięcioleciach w polskiej archeologii można zaobser­wować szczególny postęp badań ukierunkowanych na określenie wzajemnych relacji między człowiekiem jako jednostką biologiczną i właściwą jemu kulturą a środowiskiem przyrodniczym. Problematyka „środowiskowa" stała się przedmio­tem, standardowych w wielu przypadkach, badań interdyscyplinarnych, nierzad­ko inspirowanych właśnie przez archeologów. W coraz większym stopniu uwaga badaczy skierowana zostaje na zagadnienia związane z funkcjonowaniem minio­nych społeczności widzianych pod kątem rozmaitych zależności paleoekologicznych, a do ich wyjaśniania wykorzystywane są różnorodne koncepcje teoriopoznawcze i rozwiązania metodyczne.' Wzmożone zainteresowanie tą problematyką widoczne jest również w przy­padku archeologii wczesnego średniowiecza, choć wciąż nie przekłada się ono na liczbę opracowań o charakterze analitycznym, a tym bardziej syntetycznym. Liczne projekty badawcze realizowane w ostatnich latach, na czele ze sfinalizo­wanym niedawno programem Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej TRAKT, prze­konują jednak o konieczności uwzględnienia na gruncie badań archeologicznych wczesnego średniowiecza problematyki środowiskowej we wszystkich jej aspektach stanowiących potencjalnie przedmiot poznania. Ta oczywista z pozoru konstata­cja traci walor „oczywistości", kiedy przyjrzymy się faktycznemu stanowi badań ukierunkowanych na wyjaśnianie zasad funkcjonowania grup ludzkich w środo­wisku przyrodniczym w okresie wczesnego średniowiecza. Niestety, wciąż zbyt rzadko uznaje się znaczenie badań otoczenia stanowisk archeologicznych wraz z procesami przyrodniczymi zachodzącymi w jego obrębie.