Społeczeństwo i religia w świecie antycznycznym

W dniach 20-22 września 2007 roku w Toruniu odbyła się konferencja naukowa zorganizowana przez Komisję Historii Starożytnej Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Historycznego oraz Zakład Historii Starożytnej Instytutu Historii i Archiwistyki UMK w Toruniu. W trakcie jej trwania wygłoszono niemal trzydzieści referatów poświęconych różnym aspektom historii społecznej świata antycznego. Przygotowany przez nas III tom serii „Społeczeństwo i religia w świecie antycznym" zawiera ogromną większość tych wystąpień. Ich autorzy najczęściej koncentrują się na tematyce religijnej obejmującej świat wierzeń grecko-rzymskich, a także wczesnego chrześcijaństwa, ale nie brakuje również artykułów dotyczących kwestii prawnoustrojowych, a nawet historii politycznej i wojskowości antycznej. Obszerny zakres tematyczny konferencji spowodował, że w jej obradach wzięli udział przedstawiciele niemal wszystkich ośrodków badawczych zajmujących się studiami nad dziejami starożytnymi. Liczba tych ośrodków stale rośnie, a odbywające się regularnie spotkania, takie jak to w Toruniu, stanowią okazję zarówno do prezentacji wyników badań, jak i integracji coraz większego środowiska polskich starożytników. Na podkreślenie zasługuje fakt, iż znakomita większość referatów została przygotowana przez badaczy należących do najmłodszej generacji polskich starożytników. Spis treści Robert Sebastian Wójcikowski - Religia Achemenidów Tomasz Morawiec - Sakralno-militarny aspekt epizemy lakońskiej w okresie wojny archidamijskiej Maria Musielak - Religia w polityce Związku Beockiego w IV w. przed Chr Lucyna Kostuch - Kobieta wobec sacrum wojny Jacek Sieradzan - Sokrates jako mag u Platona Tomasz Mojsik - Kult muz w świecie antycznym - próba rekonesansu Tomasz Grabowski - Tryphé w ideologii Ptolemeuszy Andrzej Wypustek - Motyw porwania przez bóstwo w greckich epigramach nagrobnych Małgorzta Pawlak - Wierzenia ludów południowej Apulii - pytania i kontrowersje Dorota Dutkiewicz - Eneasz, Sycylia a bogowie Miron Wolny - Świadkowie przysięgi Hannibala (215 p.n.e Norbert Rogosz - Społeczne i religijne aspekty walk politycznych w Rzymie w 59 r. przed Chrystusem Maciej Milczanowski - Kult boskiego Cezara w polityce propagandowej Oktawiana Katarzyna Balbuza - Aion z Afrodyzjas i koncepcja filozoficzna saeculum aureum Augusta Paweł Sawiński - Śmierć następcy tronu i formy jego pośmiertnego uhonorowania w okresie pryncypatu Augusta i Tyberiusza Agata A. Kluczek - Motywy religijne w mennictwie z Serdiki a problemy społeczności lokalnej i ogólnopaństwowe Cesarstwa Rzymskiego (II-III w.) Krzysztof Królczyk - Expeditio Germanica cesarza Karakalli (213 r. po Chr.) Danuta Okoń - Reforma religijna cesarza Heliogabala a jego małżeństwa Mateusz Żmudziński - Społeczeństwo i religia na terenie rzymskiej Dacji - ważniejsze problemy Adam Łukaszewicz - Rzymianin i ludożercy Bożena Gustowska - Właściciele i pracownicy warsztatów ceramicznych w prowincjach nadreńskich w okresie pryncypatu Igor Wypijewski - Marmoreo Licinus tumulo iacet, at Cato nullo, Pompeius paruo; quis putet esse deos? Groby wyzwoleńców cesarskich Ledosław Olszewski - „Religia" i „kult cesarski" w starożytnym Rzymie - z życia pojęć Robert Suski - Klaudiusz II jako „zbawca (cywilizowanego)świata" Katarzyna Maksymiuk - Działania Dioklecjana wobec manichejczyków w Egipcie Michał Kosznicki - Obraz ojca-filozofa w późnoantycznych mowach Temistiusza Jacek Wiewiorowski - Udział wikariusza diecezji w polityce religijnej cesarzy późnorzymskich (uwagi wstępne) Rafał Kosiński - Kilka uwag o Henotikonie i domniemanym zwrocie w polityce religijnej cesarza Zenona