Kręte drogi myśli politycznej Józefa Kalasantego Szaniawskiego (1764-1843)

Józef Kalasanty Szaniawski, jeden z pierwszych polskich konserwatystów, był postacią budzącą niemałe kontrowersje. Obejmowały one zarówno jego postawę polityczną, jak i charakter uprawianej refleksji. Z jednej strony został surowo oceniony przez potomnych, z drugiej strony został dość szybko zapomniany przez historiografię. Jego myśl ewoluował od filozofii idealistycznej, szukając punktu wyjścia u Kanta, na pozycję antykantowską. Będąc blisko filozofii niemieckiej Fichtego, Schellinga, był jednocześnie entuzjastą francuskiej myśli filozoficznej, przepojonej duchem katolicyzmu. Dostrzegał potrzebę uzupełnienia spekulacji rozumowych duchem chrystianizmu. W ostatnim okresie swojej twórczości starał się połączyć pierwiastki rozumowe z uczuciowymi, wysuwając na pierwszy plan zagadnienia etyczne i religijne. W tej pracy zamieszczono zarówno jego pisma filozoficzne, jak i polityczno-społeczne, w tym korespondencję prowadzoną z różnymi osobami.