Razumowscy. Rodzina na carskim dworze 1730-1815

Książka Marii Razumovsky to barwna opowieść o rodzie Razumowskich i zawrotnej karierze, którą jego członkowie zrobili w Rosji w XVIII i na początku XIX wieku. Sama autorka stwierdza, że historia jej bohaterów brzmi jak bajka. I nie ma w tym przesady, o wszystkim bowiem zdecydowało jedno niezwykłe zdarzenie. Oto pewnego styczniowego dnia 1731 roku zziębnięci członkowie carskiej komisji, przejeżdżając przez zasypaną śniegiem ukraińską wioskę, postanowili ogrzać się w tamtejszej cerkwi. Zadanie powierzone im przez carycę Annę zostało wykonane na medal - z Węgier wieźli zamówiony przez władczynię transport wina tokajskiego - i nie spodziewali się już żadnych atrakcji. A jednak. Podczas nabożeństwa młody kozak Aleksy Rozum do tego stopnia zachwycił ich swoim śpiewem, że postanowili go zabrać do Petersburga i zaprezentować carycy. W stolicy na jego rozmaite walory zwróciła uwagę wielka księżna Elżbieta: w krótkim czasie utalentowany młodzieniec ze śpiewaka w carskim chórze awansował na jej majordama i kochanka. Po objęciu rządów w Rosji Elżbieta nadała Aleksemu i jego krewnym tytuł szlachecki, włączając ich do arystokratycznej elity cesarstwa. Rozumowscy - bo takie przyjęli nazwisko rodowe - zaczęli robić karierę polityczną. Caryca poślubiła potajemnie Aleksego, a jego brat Kirył został hetmanem Ukrainy i prezydentem carskiej Akademii Nauk w Petersburgu. Potomkowie Kiryła doszli do eksponowanych stanowisk na dworze carskim, a najwyżej po szczeblach kariery wspiął się Andre, który był jednym z najważniejszych dyplomatów cesarstwa rosyjskiego w Europie Zachodniej. W burzliwej epoce przemian, rewolucji francuskiej i wojen napoleońskich na wskroś przeniknięty kulturą zachodnią Andre w świecie dyplomacji czuł się jak ryba w wodzie. Był ambasadorem rosyjskim m.in. w Kopenhadze i Wiedniu. Nad Dunajem miał okazję również oddawać się swoim pasjom kulturalnym - grze na wiolonczeli i wspomaganiu działalności Beethovena.