My i oni. Społeczeństwo nowożytnej Rzeczypospolitej wobec państwa

"Oddawany do rąk czytelników zbiór studiów w pierwotnym zamierzeniu miał wypełnić lukę, jaką w dorobku polskiej historiografii wydaje się brak gruntownej analizy zagadnienia relacji pomiędzy państwem a społeczeństwem w epoce nowożytnej. Idea opracowania tego zagadnienia w postaci sui generis zbiorowej monografii zrodziła się wśród historyków pracujących w Zakładzie Studiów Nowożytnych Instytutu Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk i z nim współpracujących. Większość publikowanych tu tekstów powstawała niejako równolegle do indywidualnych i zespołowych prac badawczych prowadzonych w tym Zakładzie. Inne udało się pozyskać od autorów, którzy zechcieli docenić zamysł i potrzebę tej publikacji. [...] pragnę bardzo mocno podkreślić, iż prezentowane tu studia nie roszczą sobie w żadnym wypadku pretensji do monograficznego ujęcia problemu stosunków pomiędzy nowożytnym państwem polsko-litewskim a różnymi grupami jego mieszkańców, których umownie zwykło się określać jako społeczeństwo staropolskie. Są raczej prezentacją stanu badań oraz możliwych podejść badawczych i to tylko na wybranych przykładach. Pozostaje mieć nadzieję, że lektura zgromadzonych tu opracowań zachęci do kontynuowania tego rodzaju badań, co w przyszłości mogłoby dać znacznie pełniejszy i bardziej wielostronny obraz relacji państwo—społeczeństwo w nowożytnej Rzeczypospolite"j. Fragment Wstępu