O zdobyciu Hawany w 1762 roku „Dla wzbogacenia rodzinny Keppelów”

Zdobycie w 1762 r. Hawany przez Brytyjczyków w pewien symboliczny sposób rekompensowało ich klęskę w starciu z Hiszpanami poniesioną ponad 20 lat wcześniej, kiedy podobnie zorganizowana ekspedycja morsko-lądowa przeciwko Catagenie zakończyła się żałosnym fiaskiem napastników. Między obu wyprawami było ogromnie wiele podobieństw, podnoszonych nawet przez samych uczestników, a cóż dopiero przez późniejszych badaczy i historyków obu stron. Przy równie wielkiej skali przedsięwzięcia nieuniknione jest także porównywanie sił użytych do ataku i obrony, zwłaszcza że postęp techniczny w dziedzinie okrętownictwa i artylerii, który się w ciągu tamtego dwudziestolecia dokonał, nie był szczególnie wstrząsający i nie on zdecydował o wyniku. Podobna struktura użytych sił (także pod względem narodowościowym), zbliżona ich koncentracja i ten sam rejon geograficzny z jego wysoką śmiertelnością dla ówczesnych Europejczyków - każą się zastanawiać nad przyczynami odmiennego wyniku końcowego¹. Poza tym każda wielka operacja desantowa dokonywana z morza jest niezwykle złożona, obejmuje dużo bardziej różnorodne środki niż bitwa okrętów liniowych i wymaga zwrócenia uwagi także na wojska walczące na lądzie oraz fortyfikacje. Intryg personalnych także nie brakowało.