Między „panem świata” a „człowiekiem zwierzęciem”.

Książka rekonstruuje proces wynajdywania rasy u zarania kształtowania się nauk o człowieku i namysłu nad jego zróżnicowaniem w polskiej refleksji teoretycznej i pozanaukowej od połowy XVIII w. do 1863 roku. Jednym z celów jest uzupełnienie luki w literaturze przedmiotu związanej z najwcześniejszym etapem rozważań o różnicy rasowej w narracjach polskich – silnie zakotwiczonych w przestrzeni prężnie rozwijającej się wczesnej antropologii na Zachodzie. Przedstawiciele historii naturalnej, ale i reprezentanci szeroko rozumianej humanistyki (historycy, językoznawcy, literaturoznawcy itp.) z rożnych ośrodków naukowych i intelektualnych u schyłku i po upadku Rzeczypospolitej Obojga Narodów konstruowali nowe wyobrażenia podziału świata ludzkiego na podstawie fizycznych i kulturowych odrębności między społecznościami. Obowiązujący model nauki sprowadzał się do porządkowania, klasyfikowania i budowania wartościujących hierarchii, a nieliczne głosy krytyczne, głownie spoza środowiska naukowego, nikły w dominującym przekazie. Spierano się o to, która z typologii rasowych dokładniej odwzorowuje rzeczywistość. Ówczesny stan wiedzy z zakresu nauk biologicznych nie wystarczył do obalenia teorii o istnieniu – wyodrębnionych na podstawie wrodzonych cech – odmian, z których miał się składać gatunek, a oświeceniowy dogmat o wspólnej naturze ludzkiej niezależnej od koloru skóry i różnic anatomicznych nie wstrzymał podziałów na rasy lepsze i gorsze.