Pomiędzy caratem a snem o Rzeczypospolitej

Książka Dariusza Szpopera odtwarza koncepcje polityczne i inicjatywy podejmowane przez konserwatystów polskich w okresie tak zwanej "odwilży posewastopolskiej", bezpośrednio poprzedzającej wybuch powstania styczniowego na terenach Litwy, Białorusi i Ukrainy. Ze stron pracy wyłania się wyrazisty obraz lęków i obaw, będących udziałem środowiska szlacheckiego, a wynikających z uzmysłowienia sobie, iż rozpoczęty i konsekwentnie realizowany przez władze rosyjskie proces reform włościańskich prowadzi nieuchronnie do głębokich przemian społecznych i gospodarczych, które zniweczą dotychczasowy tradycyjny ład, oparty na pańszczyźnie i poddaństwie chłopów. Świadomość nieuchronności tych procesów powoli dociera do konserwatywnych kręgów szlachty polskiej na tych ziemiach.