Archeologia Żywa nr 4 (70) 2018

Oczywiście to nie tak, że nie jesteśmy z tego faktu dumni. Razem ze wszystkimi naszymi rodakami dumnie odśpiewamy hymn i radośnie uniesiemy w górę biało-czerwoną flagę. Uważamy, że stanowi to wspaniałą okazję, która powinna przynajmniej na jeden dzień połączyć nas wszystkich dumą, a wszystko to niezależnie od naszego miejsca zamieszkania, poglądów religijnych, politycznych, gospodarczych, kolorów skóry czy preferowanej orientacji badawczej w archeologii teoretycznej. Jednak każdy z naszych Czytelników z pewnością zdaje sobie sprawę z faktu, że jeden wiek to może i duży krok kraju, lecz mały skok ludzkości. Niestety większość z początkowych dokonań naszych odległych przodków nie kończyła się podpisaniem dokumentu, który pozwoliłby nam dziś na świętowanie odpowiedniej rocznicy. Najważniejsze zmiany wiązały się z procesami które trwały dziesiątki lat, wiele wieków czy nawet tysiąclecia, a wieńczący je moment rozmywa się w czasie. Ustalane przez naukowców daty i przedziały czasowe mają na celu jedynie pomoc w ogólnym zrozumieniu sytuacji w różnych częściach świata. Zastosowanie ognia w praktyce nie rozpowszechniło się wszędzie z dnia na dzień, młodsza epoka kamienia nie skończyła się 31 grudnia danego roku, a różne grupy ludzkie najpewniej napływały do Europy falami. Swoją drogą ciekawe jak wyglądałyby obchody rocznicy przyjścia na teren Polski pierwszego przedstawiciela Homo sapiens? Z powodu wymienionych czynników niestety, najprawdopodobniej nigdy się tego nie dowiemy. Inaczej sprawa ma się w przypadku tzw. archeologii historycznej. W związku z relatywnie mniejszą odległością w czasie, istnieniem źródeł pisanych i ogólnie większymi możliwości badawczymi naukowcy dzięki nim mogą pozwolić sobie na więcej. Starając się nie koncentrować zatem na wspomnianej we wstępie jednej rocznicy chcieliśmy przybliżyć Wam parę wydarzeń, które związane są z o wiele mniej nagłośnionych. O samej rocznicy niepodległości z pewnością przeczytacie w niejednym czasopiśmie, a Archeologia Żywa 4 (70) 2018 „100 lat to tak mało” przedstawi inne historie. SPIS TREŚCI 04 / (Pseudo)Archeologia o początkach Polski Roman Żuchowicz 12 / Tysiąc lat temu na odwiecznym pograniczu Krzysztof Fokt 18 / Dawno temu w Trzebnicy, od Homo erectus do św. Jadwigi Śląskiej Magdalena Konczewska 24 / Wielka Wojna na pocztówce i w lesie: obóz jeńców wojennych w Tucholi Dawid Kobiałka, Mikołaj Kostyrko, Kornelia Kajda 30 / „Tutaj żyli, pracowali i umierali bracia krwi z plemienia Wandalów”. Archeologiczne „pamiątki” po międzywojennej granicy polsko-niemieckiej Bartosz Tietz 36 / „Chodź, pomaluj mój świat na żółto i na….” Czerwono Dagmara Łaciak 42 / Fenomen ufortyfikowanych protomiast kultury trypolskiej Taras Tkachuk 46 / Jak upadało miasto. Çatalhöyük w ostatnich stuleciach swego istnienia Patrycja Filipowicz, Katarzyna Harabasz, Arkadiusz Marciniak 56 / Tury, gęsi i kobiety: najstarsza sztuka naskalna Afryki Północnej Paweł Polkowski, Dirk Huyge 64 / Archeologia bitwy pod Kunowicami. Relikty artyleryjskie Grzegorz Podruczny 68 / Od wołoskiego hospodara po ikonę popkultury Michał Torz 74 / Dzień bez opowieści to dzień stracony, czyli etnoarcheolog w Burkina Faso Bogusław Franczyk 80 / Archeologia historyczna Jakub Okonek 84 / Kulinarny szlak Maciej Słowiński