Kultura oksywska na prawobrzeżnym Dolnym Powiślu

Od czasów II wojny światowej region opisany w książce dr Mileny Danielewskiej-Teska, był swego rodzaju „peryferią badawczą”, nieco na uboczu od głównych obszarów dociekań naukowych. Na kartach prezentowanej tu publikacji jawi się on jednak jako niezwykle dynamiczny obszar, istotny dla zrozumienia przekształceń cywilizacyjnych wśród społeczności zamieszkujących północ współczesnej Polski, starannie badany przez grono prehistoryków skupionych wokół regionalnych placówek muzealnych. Kolorytu dodaje właśnie ta opowieść o ludziach, którzy pieczołowicie zbierali i zachowywali ślady przeszłości tych ziem. Myślę, że książka ta stanie się wartościową pozycją w biblioteczce nie tylko profesjonalnych archeologów zajmujących się schyłkiem starej ery w świecie środkowoeuropejskiego Barbaricum, ale także rzeszy regionalistów, owych zapalonych miłośników przeszłości i dnia dzisiejszego ziem położonych w dolnym biegu Królowej Polskich Rzek. Prof. dr hab. Andrzej Michałowski Poprzez tę monografię Autorka wprowadza do obiegu naukowego liczne, nieznane do tej pory zabytki. Jest to szczególnie cenne jeśli się weźmie pod uwagę ogromny deficyt publikacji dotyczących omawianej kultury i terytorium. Bardzo dobrze opracowane tablice, mające charakter kompilacyjny, świetnie korespondują z tekstem i ułatwiają jego percepcję. Bardzo dobrze przygotowane zostały także liczne tabele i wykresy. Książka wypełnia zatem w znacznej mierze ogromną lukę badawczą gdy chodzi o znajomość okresu przedrzymskiego na Pomorzu i w Europie Środkowej w ogóle. Publikacja ta wyznacza niejako standardy publikowania źródeł archeologicznych z obszaru dzisiejszej północnej Polski. Niewątpliwie będzie też odnośnikiem dla innych prac, nie tylko materiałowych, ale także syntetycznych, dotyczących okresu przedrzymskiego, kultury oksywskiej i schyłku starożytności na Pomorzu. Prof. dr hab. Artur Błażejewski Milena Danielewska-Teska – ur. 15 maja 1984r. w Iławie. Doktor nauk humanistycznych, archeolog. Adiunkt na Wydziale Archeologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Stypendystka Uniwersytetu Chrystiana Albrechta w Kilonii. Członkini Stowarzyszenia Naukowego Archeologów Polskich (Oddział Wielkopolski), Towarzystwa Naukowego „Pruthenia” (Olsztyn) oraz Polskiego Towarzystwa Historycznego (Oddział w Inowrocławiu). Uczestniczka projektów badawczych finansowanych przez Narodowe Centrum Nauki i Narodowy Instytut Dziedzictwa. Autorka ponad 70 publikacji naukowych, polskich i zagranicznych. Jej zainteresowania zawodowe oscylują niezmiennie wokół problemów młodszego okresu przedrzymskiego w strefie Europy Środkowo-Wschodniej, ze szczególnym uwzględnieniem Niżu Polskiego, a także archeologii archiwalnej oraz archeometrii. Prywatnie wielka miłośniczka kotów – szczęśliwa posiadaczka Figi i Leona. Spis treści Wprowadzenie . 11 I. Dzieje badań nad osadnictwem społeczności kultury oksywskiej na obszarze prawobrzeżnego Dolnego Powiśla I.1. Prace badawcze prowadzone do 1945 roku . 17 I.2. Prace badawcze prowadzone po 1945 roku . 53 I.3. Biogramy badaczy . 91 II. Źródła do poznania kultury oksywskiej z obszaru prawobrzeżnego Dolnego Powiśla – Katalog II.1. Cmentarzyska . 107 II.2. Materiały sepulkralne przemieszane w ramach stanowisk . 207 II.3. Materiały sepulkralne o niepewnej identyfikacji chronologicznej i/lub kulturowej . 208 II.4. Osady . 218 II.5. Stanowiska osadowe o niepewnej identyfikacji chronologicznej i/lub kulturowej . 250 II.6. Pomosty . 251 II.7. Znaleziska luźne i/lub pozbawione bliższych informacji o kontekście występowania . 252 II.8. Stanowiska znane z wojewódzkiej ewidencji stanowisk archeologicznych . 253 III. Analiza chronologiczno-typologiczna źródeł archeologicznych z prawobrzeżnego Dolnego Powiśla III.1. Ozdoby i/lub części stroju . 255 III.1.1. Zapinki . 255 III.1.2. Klamry do pasa . 296 III.1.3. Koliste zapięcia pasa . 309 III.1.4. Kółka z brązu i żelaza . 310 III.1.5. Sprzączki do pasa . 311 III.1.6. Bransolety . 313 III.1.7. Ozdoby obręczowe . 315 III.1.8. Zawieszki . 317 III.1.9. Szpile . 318 III.1.10. Paciorki szklane . 318 III.1.11. Paciorki bursztynowe . 320 III.2. Narzędzia i przybory toaletowe . 321 III.2.1. Nożyki sierpikowate . 321 III.2.2. Nożyk . 325 III.2.3. Noże proste . 325 III.2.4. Koser . 327 III.2.5. Nożyce . 329 III.2.6. Brzytwy . 329 III.2.7. Igły . 330 III.2.8. Szydła . 331 III.2.9. Szczypce . 331 III.2.10. Przęśliki . 333 III.2.11. Krzesiwo igłowe . 335 III.2.12. Żelazna ciosła . 336 III.2.13. Narzędzia kamienne . 337 III.2.14. Ciężarki tkackie . 337 III.2.15. Pozostałe . 338 III.3. Uzbrojenie . 339 III.3.1. Miecze, ich pochwy i okucia . 339 III.3.2. Umba . 345 III.3.3. Imacze . 347 III.3.4. Okucia brzegów tarcz . 348 III.3.5 Nity . 348 III.3.6. Metalowe groty broni drzewcowej . 349 III.3.7. Kościane groty broni drzewcowej . 353 III.3.8. Toki . 354 III.3.9. Ostroga . 355 III.4. Naczynie metalowe . 355 III.5. Okucie rogu do picia . 356 III.6. Naczynia ceramiczne . 356 III.6.1. Typologia A. Strobin . 389 III.6.2. Typologia R. Wołągiewicza . 401 III.6.3. Naczynia sitowate . 402 III.6.4. Talerze . 403 III.6.5. Pokrywa naczynia . 404 III.7. Łyżka gliniana . 404 III.8. Wilk ogniowy . 405 Zakończenie . 407 Aneks 1. Ryciny . 421 Aneks 2. Wykresy . 457 Aneks 3. Tablice . 471 Bibliografia . 541 Summary . 589