Chełm przedlokacyjny

Położony na środkowo-wschodniej peryferii współczesnej Polski Chełm jest miastem niezwykłym. Jak niewiele innych poszczycić się może dziedzictwem historycznym różnych kultur i cywilizacji. Ich świadectwem jest przetrwałe w kopalnej formie patrymonium kulturowe nawiązujące ideowo do spuścizny Słowian Wschodnich i Zachodnich, kultur zachodnioeuropejskich i śródziemnomorskich, w tym cywilizacji bizantyjskiej. W wyniku oddziaływania wielu czynników powstało na ziemi chełmskiej innowacyjne etnokulturowo miejsce spotkań ludzi i kultur średniowiecznej Europy. Miasto odegrało też kluczową rolę w historii narodów polskiego, ruskiego i ukraińskiego, co zostało uwiecznione m.in. przekazami źródeł pisanych. W szczególności dotyczy to czasów świetności tego ośrodka w XIII wieku, gdy gruntownie przebudowany i urządzony przez Daniela Romanowicza, jednego z najwybitniejszych władców epoki - stał się jego główną rezydencją, a zarazem faktyczną stolicą domeny rodowej Romanowiczów. (Fragment Wstępu)