Apostołowie i technokraci

Apostołowie i technokraci przybliżają ten skomplikowany okres hiszpańskiej historii, skupiając się na otaczających Caudillo ludziach: skąd się wzięli, jak zareagowali na wybuch wojny domowej, jakie państwo zamierzali współtworzyć i wreszcie, jak wyobrażali sobie przyszłość po śmierci Franco. Praca nie unika kontrowersyjnych zagadnień, takich jak przemoc po obu stronach konfliktu z lat 1936-1939, relacje Hiszpanii z III Rzeszą czy wreszcie rola Juana Carlosa w transformacji ustrojowej. Jednocześnie oferuje szerokie tło porównawcze, zestawiając Nowe Państwo z Portugalią Salazara i Włochami Mussoliniego. Ogromną zaletą rozprawy jest jej spokojny i wyważony język, tym bardziej godny pochwały, iż traktuje ona o kwestiach wywołujących do dziś (także w Polsce) spore emocje. Mimo krytycznego stosunku do Franco i negatywnej weryfikacji pewnych mitów (na przykład, iż dyktator od początku konsekwentnie wykluczał udział Hiszpanii w II wojnie światowej) Autor nie odmawia mu pewnych zasług, bezstronnie też i nieraz bardzo krytycznie ocenia jego przeciwników. (prof. Jakub Polit)