Dzieciństwo i młodość w cieniu represji (lata 40. i 50. XX w.)

Tom zawiera pięć świadectw dokumentujących losy dzieci i młodzieży – najmłodszych członków rodzin represjonowanych przez władze radzieckie. Wydarzenia opisywane przez autorów zawierają się między wybuchem drugiej wojny światowej a demontażem systemu stalinowskiego w ZSRR w połowie lat 50 XX w. Narracje autobiograficzne przywołują różne fale prześladowań, jakie spadły na obywateli II RP po zajęciu ziem wschodniej Polski przez Związek Radziecki jesienią 1939 r. Czytelnik znajdzie tu niejako klasyczne przypadki – jak zesłanie czy pobyt w obozie w latach 1940-1946, ale również represje, które dotknęły polskie rodziny pozostałe za nową wschodnią granicą po 1944 r. Poznać może doświadczenia tych, co mieli dość szczęścia, by pójść „do Andersa”, jak i tych co mając nadal „naście” lat włożyli mundur kościuszkowców. Zamysłem redaktorów było stworzenie panoramy polskich losów, oraz pokazanie jak głęboko i długotrwale na życie autorów wpłynęły wojna i prześladowania. Nie tylko zniszczyły zapamiętane jako bezpieczne i dostatnie rodzinne domy, ale i odebrały najbliższe osoby, w tym rodziców i rodzeństwo.