Trzygłów

Dzieje Trzygłowa przedstawione w relacji Rudolfa von Thaddena to historia pokoleń, w której centrum znaj­duje się, zasiedziała tutaj od czasów wojen napoleońskich, rodzina von Thaddenów. Wspomniany jest Tryglów przedpruski, następ­nie pruski i niemiecki Trieglaff, a po 1945 r. także Trzygłów pol­ski. Trieglaff Thaddenów - od 1820 do 1945 r. -przypada zatem na czasy pruskie i cesarsko-niemieckie, kiedy wyjątkowo mocno przeżywano tu kontrowersje wokół stosunku dawnych Prus do nowej Rzeszy Niemieckiej. Historia rodziny von Thaddenów po­wiązana jest ściśle z ewangelickimi ruchami kościelno-historyczny­mi, zwłaszcza z odrębnym staroluterańskim "Kościołem Wy­znającym". Kościelne i państwowo-polityczne procesy przebiegały tu w najwyższym stopniu konfliktowo. Duch oporu wobec pań­stwowo-kościelnych uzurpacji, jaki zrodził się w Trzygłowie w XIX w. miał przynieść owoce w kolejnym stuleciu w walce z na­rodowo-socjalistyczną polityką kościelną.