Szaunisi najwięksi wędrowcy Ameryki

Szaunisi przeszli do historii jako jedni z najbardziej walecznych wojowników, z determinacją broniący swej ziemi przez prawie sześćdziesiąt lat nieustannych walk. Zawsze stali na pierwszej linii frontu, broniąc się zaciekle przed napierającą "białą falą". Mieli reputację walecznych i okrutnych wojowników. Catawbowie opowiadali, że Szaunisi byli tak zajadli i okrutni, że ponoć wilki się ich bały i omijały z daleka. Nawet Irokezi ostrzegali przed ich okrucieństwem francuskich misjonarzy wędrujących na południe. Takimi Szaunisi byli zapewne w oczach wrogów, jednak ludziom, których uznawali za przyjaciół, pokazywali zupełnie inne oblicze. Byli ludźmi niezwykle przywiązanymi do rodziny i przyjaciół. Byli także bezgranicznie przywiązani do swych tradycji i wierzeń plemiennych oraz etnocentrycznego konserwatyzmu. Szaunisi okazali się największymi wędrowcami pośród wszystkich ludów Ameryki Północnej. Wielokrotnie przemieszczali się na obszarze dzisiejszych stanów Nowy Jork, Pensylwania, Ohio, Karolina Południowa, Georgia i Alabama. W XIX wieku Szaunisi przewędrowali jeszcze Kansas, Indianę i Missouri, a część z nich dotarła aż do Teksasu i Meksyku. Marcin Pejasz – historyk, znawca i rekonstruktor wyrobów kultury materialnej tubylczych ludów Ameryki Północnej. W 2009 roku odwiedził Szaunisów w Stanach Zjednoczonych, a także przeszedł nauki duchowe u Szejenów Północnych i Pikuni (Czarne Stopy). Zajmuje się historią i kulturą Indian Wschodniego Obszaru Leśnego i Wielkich Równin oraz wojnami w Ameryce Północnej. Twórca grupy rekonstrukcji historycznej GRH Monongahela 1755.