Potuliccy w historii i kulturze Polski

KUL pielęgnuje pamięć o hrabinie Anieli Potulickiej jako twórczyni fundacji dla tej uczeni, natomiast prezentowana książka ukazuje dzieje całego rodu Potulickich na tle historii Polski. Znajomość losów rodziny w kraju jest znikoma, tymczasem jej zasługi dla Ojczyzny – niemałe Już protoplasta rodu – Przecław z Potulic – zgromadził fortunę drugą co do wielkości w dzielnicy. W XIX i XX w. działalność rodziny objęła teren całej Polski. Jednak większość siedzib rodowych została zupełnie albo w bardzo dużym stopniu zniszczona w toku wojen czy barbarzyństwa po 1945 r. Potuliccy brali udział we wszystkich powstaniach i wojnach z XX w., siedem osób z tej rodziny poległo w walkach. Prowadzili też legalną opozycję jako członkowie Koła Polskiego w parlamencie berlińskim oraz bardzo szeroką działalność w dziedzinie pracy organicznej. W czasie obydwu wojen światowych i po nich działali też w obronie niepodległości Ojczyzny w kraju i za granicą na polu dyplomatycznym. Rodzina bardzo dobrze wywiązywała się z obowiązku wznoszenia kościołów w swoich majętnościach oraz ich konserwacji. Na polu działalności charytatywnej największe zasługi miała hrabina Aniela, ale też jej siostry. Księżna Maria Ogińska w swojej posiadłości w Bobrku założyła zakład dla dzieci opuszczonych, a księżna Elżbieta Sapieżyna utworzyła Zakład dla Niemowląt Dzieciątka Jezus we Lwowie. Bardzo duże zasługi dla rozwoju podwarszawskiego Pruszkowa miał hrabia Antoni Gabriel Potulicki. A to tylko ważniejsze działa rodziny. Nie do przecenienia są zasługi wielu przedstawicieli rodu w zakresie krzewienia oświaty wśród ludu, kształtowania jego polskiej tożsamości, podnoszenia poziomu kultury ogólnej i rolnej. Potuliccy dobrze rozumieli, jakie były powinności elity w okresie nieistnienia państwa polskiego. Po II wojnie światowej, jak większość ziemian, opuścili Ojczyznę. Do tej pory istniała tylko jedna monografia dotycząca Potulickich pióra Sławomira Leitgebera z 1990 r. Niniejsza publikacja bardzo wzbogaca wiedzę o tej rodzinie. SPIS TREŚCI Wstęp Rozdział I RÓD GRZYMAŁÓW JAKO REALNIE ISTNIEJĄCA WSPÓLNOTA 1. Ród Grzymałów 2. Janusz Suchywilk z Januszewic – najwybitniejsza postać rodu Rozdział II SIEDZIBY POTULICKICH ORAZ SYTUACJA MAJĄTKOWA RODZINY 1. Przecław. Protoplasta rodziny i twórca magnackiej fortuny 2. Zmienne losy pierwszych siedzib Potulickich oraz ich dóbr 3. Potulice koło Nakła. Siedziba wygasłej gałęzi rodziny 4. Linia na Oborach 5. Potuliccy-Skórzewscy. Odnoga linii na Oborach Rozdział III DZIAŁALNOŚĆ POLITYCZNA I OBYWATELSKA POTULICKICH 1. Okres do pierwszego rozbioru Rzeczypospolitej 2. Polska pod zaborami. Potuliccy w walkach o niepodległość Rozdział IV W WALCE ZBROJNEJ I DYPLOMATYCZNEJ 1. I wojna światowa i walka o granice odradzającego się państwa polskiego 2. Wojna polsko-bolszewicka z 1920 roku 3. II wojna światowa 4. Powojenna emigracja i działalność Potulickich Rozdział V BOGU, BLIŹNIEMU I OJCZYŹNIE 1. Budowa oraz renowacja kościołów i kaplic 2. Fundacja Potulicka oraz Towarzystwo Chrystusowe dla Polonii Zagranicznej – donacje hrabiny Anieli Potulickiej 3. Osoby konsekrowane w rodzinie i donacje na rzecz klasztorów 4. Działalność charytatywna, kulturalna i oświatowa Potulickich Rozdział VI POTULICCY „ZAGUBIENI W HISTORII” – SPOJRZENIE OSOBISTE 1. Potuliccy, których losy są jedynie wzmiankowane 2. Zróżnicowanie szlachty na Podolu i jej popowstaniowe losy 3. Nasilanie się nacjonalizmu ukraińskiego 4. Szkic historii naszej rodziny oraz zbrodnie Ukraińskiej Powstańczej Armii w Hleszczawie 5. Refleksje z perspektywy ataku Rosji na Ukrainę w 2022 roku Zamiast zakończenia: Rodzina Potulickich na tle kryteriów przynależności do elity Aneks. Tablice genealogiczne Bibliografia Spis ilustracji