Dziennik Juliusza Zdanowskiego Tom VI

Kolejnym tomem zapisków wprowadził nas Juliusz Zdanowski w czas rządów sanacyjnych. Przypomnijmy, jeszcze 10 maja 1926 roku w ostatniej notatce poprzedniego tomu pisał w tonacji raczej bagatelizującej możliwości Józefa Piłsudskiego. Dwa dni później niedoceniany były Naczelnik Państwa rozpoczął demonstrację, która przerodziła się w zamach. Po trzech dniach narodowego dramatu Piłsudski stał się „czynnikiem decydującym”, od którego woli zależne były wszystkie węzłowe decyzje w państwie. Dla jednych (swoich) był najwyższym autorytetem, dla pozostałych dyktatorem. Tylko pozornie niewiele się zmieniło. Zgodnie z konstytucją bowiem marszałek sejmu Maciej Rataj przejął funkcję głowy państwa, powierzył misję utworzenia rządu Kazimierzowi Bartlowi oraz zwołał Zgromadzenie Narodowe, które 31 maja wybrało Piłsudskiego na prezydenta państwa. Zdanowski słusznie zauważył, że tym samym został „przewrót (…) amnestionowany wyborem Piłsudskiego” i „ulegalizowany przy odprężeniu umysłów w wyborze jego kandydata Mościckiego”. Sejmu nie rozwiązano, czego domagały się ugrupowania popierające przewrót, konstytucję zaś w niewielkim stopniu zmodyfikowano ustawą z 2 sierpnia 1926 roku. Piłsudski sprzeciwiał się nadmiernej radykalizacji dalszych działań.