Ogień - żywioł ujarzmiony i nieujarzmiony

Tom prezentuje materiały z konferencji zorganizowanej przez Stowarzyszenie Naukowe Archeologów Polskich Oddział Lubuski we współpracy z Muzeum Archeologicznym Środkowego Nadodrza w Świdnicy k. Zielonej Góry oraz Archäologische Gesellschaft in Berlin und Brandenburg. Ogień – ten ujarzmiony – to fundament naszej cywilizacji. Jej rozwój rozpoczął się od momentu opanowania przez człowieka sztuki podtrzymywania ognia a wkrótce sztuki jego rozniecania. Pierwotnie wykorzystywany jako źródło ciepła i światła, przyczynił się do rozwoju rzemiosła, ewoluującego od najprostszych rozwiązań po formy bardziej rozwinięte, wykorzystywane w wielu gałęziach gospodarki. Dzięki badaniom archeologicznym rejestrujemy materialne pozostałości aktywności ludzkiej, szczególnie tej związanej z ogniem ujarzmionym, służącym człowiekowi, ale także tym nieujarzmionym – niszczącym jego dokonania. Mamy możliwość obserwowania rozwoju dziedzin, w których wykorzystuje się ogień – od form najbardziej prymitywnych poczynając. Ta powszechność ognia w życiu człowieka była inspiracją dla wielu ciekawych wystąpień. Spis treści: Wprowadzenie (s. 9) Ogień w przestrzeni duchowej Paweł Jarosz, Ogień w obrządku pogrzebowym ludności kultury ceramiki sznurowej w dorzeczu górnej Wisły, górnego Dniestru i Cisy (s. 13-22) Stanisław Wilk, Elżbieta Haduch, Anita Szczepanek, Ewa Koszowska, Joanna Trąbska, Groby z nadpalonymi szkieletami z cmentarzyska kultury złockiej w Książnicach, woj. świętokrzyskie (s. 23-54) Krzysztof Socha, Znaczenie ognia w megalitycznym obrządku pogrzebowym społeczności kultury pucharów lejkowatych. Próba interpretacji na wybranych przykładach (s. 55-78) Ines Beilke-Voigt, Bronzezeitliche Feuerstellenreihen – Kochgruben, Totenfeuer oder Kultplätze? (s. 79-94) Julia Orlicka-Jasnoch, Uwagi na temat roli kadzielnic w grobach ciałopalnych grupy białowickiej kultury łużyckiej (s. 95-115) Daniel Żychliński, Ogień w obrzędowości pogrzebowej w okresie wpływów rzymskich w Wielkopolsce (s. 117-121) Małgorzata Karczewska, Maciej Karczewski, W ogniu stosu pogrzebowego. Źródła antropologiczne i paleobotaniczne z cmentarzyska kultury bogaczewskiej z okresu wpływów rzymskich w Paprotkach Kolonii w Krainie Wielkich Jezior Mazurskich (s. 123-132) Elżbieta Jaskulska, W ogniu stosu pogrzebowego. Analiza rytuału pogrzebowego na podstawie stopnia przepalenia szczątków z cmentarzyska kultury bogaczewskiej z okresu wpływów rzymskich w Paprotkach Kolonii (s. 133-141) Krzysztof Szostek, Anita Szczepanek, Rekonstrukcja diety i paleostratygrafii społecznej ludności kultury przeworskiej z Opatowa w świetle analiz chemicznych materiału odontologicznego – badania modelowe (s. 143-157) Mirosław Ciesielski, Ein Scheiterhaufen oder rituelle Feuerstelle? Ein Objekt der Wielbark-Kultur von dem Gräberfeld in Jordanowo, Wojewodschaft Lubuskie (s. 159-167) Andrzej Krzyszowski, Kultfeuerstellen der römischen Kaiserzeit oder frühmittelalterliche Gräber des Typs Alt Käbelich – erste Ergebnisse der Ausgrabungen in Wilanów, Fpl. 12, Gem. Kamieniec, Woj. Wielkopolskie, in den Jahren 2006 und 2007 (s. 169-187) Adriana Ciesielska, Rola ognia w obrzędowości Słowian Zachodnich (s.189-193) Ogień w przestrzeni materialnej Joanna Trąbska, Przepalone „ochry”: problemy identyfikacji i określenia temperatur (paleolit) (s. 197-203) Eike Gringmuth-Dallmer, Gezähmtes Feuer – Energiespender durch die Jahrtausende (s. 205-214) Maciej Kaczmarek, Andrzej Michałowski, Piece garncarskie z osady ludności kultury łużyckiej w Szymanowicach, pow. legnicki, woj. dolnośląskie, stan. 1 (A4-19) (s. 215-222) Paweł Stachowiak, Hutnictwo żelaza na terenie polskiej części Dolnych Łużyc w okresie lateńskim oraz wpływów rzymskich – przegląd stanowisk (s. 223-233) Rene Bräunig, Die Ofenanlagen und der Hausgrundriß von Gross Machnow, Lkr. Teltow-Fläming (s. 235-255) Błażej Muzolf, Przemysław Muzolf, Bieniądzice, stan.5, gm. Wieluń, woj. łódzkie – największe „piecowisko” kultury przeworskiej w Polsce (s. 257-271) Andrzej Michałowski, Artur Sobucki, Piece wapiennicze z młodszego okresu przedrzymskiego i okresu wpływów rzymskich w Wielkopolsce (s. 273-310) Magdalena Szymczyk, Wstępna interpretacja funkcji palenisk z osady wielokulturowej w Parnicy, stan. 8, woj. zachodniopomorskie (s. 311-327) Felix Biermann, Andreas Kieseler, Dominik Nowakowski, Od ogniska do zniszczenia pożarem. Grodzisko w Klenicy, gm. Bojadła w świetle wyników nowych badań wykopaliskowych (s. 329-348) Piotr Gunia, Bartłomiej Gruszka, Technologia i zaplecze surowcowe wczesnośredniowiecznej ceramiki użytkowej ze stanowiska 4 w Klenicy w świetle badań petrograficznych (s. 349-369) Arkadiusz Michalak, Ogień zaklęty w orężu. Perspektywy badań nad technologią produkcji późnośredniowiecznego uzbrojenia na pograniczu śląsko-wielkopolsko-brandenburskim (s. 371-391) Czesław August, Joanna Chudziak, Piotr Gunia, Temperatura wypału ceramiki budowlanej z późnośredniowiecznego Wrocławia w świetle badań fazowych (s. 393-405) Andrzej Szpunar, Barbara Szpunar, Piec do wypieku chleba z Tarnowa, woj. małopolskie (s. 407-428) Łukasz Gil, Grzegorz Jaworski, Znaleziska fajek z portretami dynastii orańskiej z powiatu lwóweckiego, woj. dolnośląskie (s. 429-431) Piotr Wolanin, Zespół kafli piecowych z badań archeologicznych przy ul. Św. Jadwigi w Zielonej Górze (s. 433-445) Piotr Wawrzyniak, Kafle piecowe z badań archeologicznych przy ulicy Kopernika w Sulechowie, pow. zielonogórski, woj. lubuskie (s. 447-464) Marcin Majewski, Pierwowzór graficzny dekoracji kafli piecowych z ok. 1620 r. z badań archeologicznych na Starym Mieście w Stargardzie. Komunikat (s. 465-474)